[B038] Strop nad parterem i nie tylko – który jest najlepszy?

Strop nad parterem

Z tego artykułu dowiesz się:

  • jak wytrzymały musi być strop w Twoim domu?
  • jakie najważniejsze funkcje pełni strop?
  • jak to możliwe, że strop się nie zawali?
  • które stropy klawiszują i dlaczego?
  • jakie są dostępne na rynku rodzaje stropów?
  • który strop jest najlepszy dla Ciebie?

Witaj Inwestorze!

Jedną z pierwszych decyzji jaką musiałeś dokonać jeszcze przed zakupem projektu budowlanego był wybór pomiędzy domem parterowym, a domem z poddaszem użytkowym. Jeśli wybrałeś dom parterowy, to nad ścianami parteru prawdopodobnie będziesz wykonywał lekki strop drewniany połączony z więźbą dachową. Będzie służył jedynie do podwieszenia sufitu i jako podłoga na strychu. Rozwiązanie to stanowi jeden z wielu wariantów klasycznej więźby dachowej, dlatego omówię je w artykule poświęconym konstrukcji dachu. Ten artykuł chcę poświęcić budowie domu z poddaszem użytkowym, a w szczególności omówieniu stropu nad parterem.

Dygresja

Ten artykuł poświęcam przede wszystkim stropom nad parterem, ponieważ w budownictwie jednorodzinnym spotyka się je najczęściej. Pomimo tego przedstawione poniżej rozwiązania mogą równie dobrze być zastosowane do budowy stropu nad piwnicą, nad dowolnym piętrem, albo do budowy stropodachu płaskiego. Każde rozwiązanie i każda kondygnacja ma swoje cechy charakterystyczne, które przedstawię Ci poniżej.

Do czego służy strop?

W pierwszej części tego artykułu chciałbym pomóc Ci w wyborze najlepszego rodzaju stropu do Twojego domu. Żeby to zrobić musimy najpierw zastanowić się jakie dokładnie funkcje pełni strop.

Funkcje przegród budowlanych z punktu widzenia izolacji przeciw wodzie, parze wodnej i przepływu ciepła omawiam szczegółowo w serii artykułów:

[B026] 4 żywioły w Twoim domu, czyli fizyka budowli cz. 1/3
[B027] Idealna ściana, dach i podłoga, czyli fizyka budowli cz. 2/3
[B028] Rzeczywiste przegrody budowlane, czyli fizyka budowli cz. 3/3

Strop jako konstrukcja budynku

Podstawową funkcją stropu jest stworzenie nowej kondygnacji i bezpieczne przenoszenie obciążeń, które się tam znajdą na poniższe ściany i fundamenty. Typowymi obciążeniami jakie działają na strop są: ciężar własny, obciążenia od warstw wykończeniowych (tynk, posadzka) i obciążenie użytkowe (mieszkańcy, meble, wyposażenie). W przypadku stropu, który będzie pełnił jednocześnie funkcję stropodachu występują też obciążenia od środowiska zewnętrznego, czyli głównie śnieg i wiatr.

Żeby strop mógł bezpiecznie przenosić wszystkie obciążenia musi posiadać odpowiednią wytrzymałość oraz sztywność. Nie chcę Cię tutaj zanudzać szczegółami projektowymi i konstrukcyjnymi, bo za dobór właściwej nośności stropu odpowiada projektant. Natomiast chcę żebyś wiedział jedną ważną rzecz: wytrzymałość stropu zależy przede wszystkim od: rodzaju stropu (o tym później), wytrzymałości użytych materiałów (stali i betonu, o tym w kolejnej części artykułu) oraz od grubości. W praktyce oznacza to, że w pewnym zakresie można stosować zamiennie różne rodzaje stropów (za zgodą projektanta), ale wpływa to na grubość stropu, a tym samym na wysokość kondygnacji. Przy wszelkich zmianach trzeba zatem uważać na wysokość schodów, grubości warstw wykończeniowych na piętrze i wysokości pomieszczeń poddasza.

Różne rodzaje stropów mają też różny ciężar. Przy wszelkich zmianach trzeba zatem pamiętać o sprawdzeniu nośności ścian niższych kondygnacji i fundamentów. Na szczęście w budynkach jednorodzinnych z poddaszem użytkowym, typowe materiały murowe zwykle wytrzymują obciążenia od każdego rodzaju stropu, ale ostateczną decyzję podejmuje projektant.

Ostatnim aspektem konstrukcyjnej funkcji stropu jest jego rola w usztywnianiu całego budynku. Strop pokrywa zazwyczaj dużą część powierzchni domu, a dzięki temu bardzo dobrze wpływa na sztywność całego budynku. Ogranicza przemieszczenia ścian parteru, pomaga wyrównać osiadania budynku. Jest to rola trudna do opisania i obliczenia, ale jedno jest pewne: sztywny strop dobrze wpływa na konstrukcję budynku. I tutaj, wyprzedzając nieco fakty, trzeba powiedzieć o stropie drewnianym. Niestety jego sztywność jest wielokrotnie mniejsza niż stropów żelbetowych i w żaden sposób nie pomaga on w usztywnieniu budynku. Czy to jest to duży problem? Zwykle nie, ale jeśli chcesz dokonać zmian w swoim projekcie z projektu żelbetowego na drewniany to bezwzględnie musisz skonsultować to z projektantem.

Jaka wytrzymałość stropu jest Ci potrzebna?

Przy rozmowach o rodzajach stropu pojawia się temat porównań wytrzymałości. Można spotkać się z opinią, że strop typu “A” ma wyższą wytrzymałość niż typu “B” i dlatego jeden jest lepszy od drugiego. To prawda, że każdy rodzaj stropu może mieć inną wytrzymałość, ale co z tego wynika dla Ciebie?

Praktyczny Inwestor wie, że strop powinien mieć wytrzymałość dostosowaną do jego potrzeb i zgodną z przepisami. Zwiększenie wytrzymałości “na zapas” powoduje zwiększenie kosztów budowy i nie przekłada się w żaden sposób na walory użytkowe (ewentualnie przez większą masę poprawia akustykę). Jaka zatem powinna być wytrzymałość stropu w Twoim domu?

Wytrzymałość stropu określa jego projektant na podstawie tzw. obciążenia charakterystycznego (stałego i zmiennego) ponad ciężar własny działającego na strop. Pod tym zagadkowym pojęciem kryje się ciężar wszystkiego co na stropie się znajdzie: ścianek działowych, wylewki, paneli podłogowych, mebli, wyposażenia wnętrza, mieszkańców itd. Porównując maksymalne dopuszczalne obciążenia charakterystyczne podawane przez producenta dla różnych rodzajów stropów możesz łatwo sprawdzić, który strop jest “mocniejszy”.

A jakie powinno być obciążenie charakterystyczne działające na strop w Twoim domu? Na szczęście nie musisz tego liczyć bo tym zajmuje się projektant. Uwzględnia on ciężar stały wszystkich elementów działających na strop (ścianki, podłogi) i obciążenia zmiennego (wyposażenie, mieszkańcy) które wynosi minimum 2,0kN/m2, czyli odpowiada w przybliżeniu obciążeniu 200kg na każdy metr kwadratowy stropu. Mówiąc obrazowo: jeżeli na takim stropie znajduje się pokój o powierzchni 20m2 (czyli o wymiarach około 4,5×4,5m) to możesz bezpiecznie zorganizować w nim imprezę na 57 osób o średniej wadze 70kg! Ten przykład dowodzi, że porównywanie wytrzymałości różnych rodzajów stropów nieco mija się z celem, bo nawet “najsłabszy” strop zaprojektowany zgodnie z normą zapewnia naprawdę duży zapas nośności dla domów jednorodzinnych.

Przypadki w których strop w domu jednorodzinnym jest użytkowany z obciążeniem większym niż 200kg/m2 są ekstremalnie rzadkie, np. gdy ktoś ma kilka dużych akwariów w jednym miejscu. Mimo to, gdy budujesz nowy dom, zastanów się czy lokalnie na stropie nie będziesz chciał postawić czegoś bardzo ciężkiego. Jeśli tak to skonsultuj to z projektantem.

Strop podczas pożaru

W wysokiej temperaturze jaka panuje w trakcie pożaru zniszczeniu może ulec niemal każdy materiał budowlany. Dotyczy się to również najważniejszych elementów konstrukcyjnych takich jak strop czy ściany. Mając to na uwadze, Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określa dla poszczególnych elementów konstrukcyjnych minimalny czas przez jaki powinny zachować nośność (R), szczelność (E) i izolacyjność (I) ogniową w wypadku pożaru. Ten minimalny czas jest potrzebny dla mieszkańców, aby zdążyli się ewakuować z płonącego budynku. Niestety w/w rozporządzenie zwalnia budynki mieszkalne jednorodzinne z wymogu zachowania minimalnych wartości REI, ale zdrowy rozsądek podpowiada, żeby dla tak ważnego elementu jakim jest strop zachować przynajmniej REI30. Stropy żelbetowe spełniają ten warunek bez problemu, natomiast stropy drewniane trzeba odpowiednio zabezpieczyć przed ogniem.

Izolacyjność akustyczna stropu

Izolacyjność akustyczna stropów w domach jednorodzinnych jest właściwie całkowicie pomijana w projektach typowych. Dlaczego? Bo norma PN-B-02151-02:1987 dotycząca akustyki w budynkach skupia się głównie na budynkach wielorodzinnych i zabezpieczeniu przeciw przedostawaniu się hałasu pomiędzy sąsiednimi mieszkaniami. Norma ta nie stawia żadnych obligatoryjnych wymagań dla izolacyjności akustycznej stropu w obrębie mieszkania. “Ostatnią deską ratunku” jest załącznik do w/w normy, który podaje zalecane wartości wskaźników izolacyjności akustycznej w budynkach jednorodzinnych. A jeśli coś jest zalecane, a nie obowiązkowe to wiadomo, że nie zawsze będzie spełnione.

Wspomniane wskaźniki wynoszą odpowiednio:

  • wskaźnik RA1 mówiący o izolacyjności dźwięków rozchodzących się w powietrzu o średniej i wysokiej częstotliwości powinien wynosić minimalnie 45dB i 50dB odpowiednio dla standardu podstawowego i podwyższonego,
  • wskaźnik Ln,w mówiący o izolacyjności dźwięków rozchodzących się przez strop od uderzenia powinien wynosić maksymalnie 63dB i 53dB odpowiednio dla standardu podstawowego i podwyższonego;

Jeśli nie wiesz jeszcze co oznacza symbol dB i jak rozumieć podane wyżej wartości to koniecznie zajrzyj do artykułu [B033] Murowane ściany nośne parteru. Znajdziesz tam dokładniejsze omówienie zagadnienia akustyki przegród budowlanych.

Skoro znasz już normowe wskaźniki izolacyjności akustycznej stropów to teraz wystarczy porównać je z wartościami deklarowanymi przez producenta stropu. Niestety nie każdy producent podaje takie dane, dlatego orientacyjne wartości wypisałem poniżej, przy omawianiu poszczególnych rodzajów stropów. Można tu też przyjąć bardzo prostą zasadę: im większy wskaźnik RA1 tym lepiej, im mniejszy wskaźnik Ln,w tym lepiej, im większa masa stropu, tym lepiej.

Nie zapomnij też, że strop ostatecznie będzie posiadał warstwy wykończeniowe. Powszechnie stosowana wylewka betonowa na podkładzie ze styropianu również poprawia właściwości akustyczne stropu.

Nie wszystko jest jasne i masz wątpliwości? Zapytaj w komentarzu albo dołącz do Grupy wsparcia na Facebooku!

Termoizolacyjność i paroprzepuszczalność stropu

Strop nad parterem w domu jednorodzinnym oddziela zwykle pomieszczenia o tej samej temperaturze i podobnej wilgotności. Dlatego nie ma uzasadnionej potrzeby sprawdzania właściwości termoizolacyjnych i dyfuzyjnych stropu, ani stosowanie jakichkolwiek izolacji.

Sytuacja wygląda inaczej, gdy rozpatrujemy strop nad pomieszczeniem nieogrzewanym (piwnica), pod pomieszczeniem nieogrzewanym (strych) lub stropodach. Wtedy konieczne będzie spełnienie odpowiednich wymagań dotyczących termoizolacyjności i dyfuzji pary wodnej. Typowy strop żelbetowy lub drewniany bez żadnych izolacji nie posiada prawie żadnych właściwości termoizolacyjnych i stanowi mały opór dla dyfuzji pary wodnej. Upraszcza to nam nieco sprawę doboru samego stropu – przyjmujemy, że jest on neutralny dla ciepła i pary, a termoizolację i kontrolę przepływu pary trzeba zapewnić w inny sposób. Bez wątpienia jest to temat na oddzielny artykuł, ale już teraz mogę uprzedzić, że taki strop wraz z izolacją musi zostać dobrany przez projektanta.

Strop i zdrowe materiały budowlane

Zawilgocenie stropu

Temat “zdrowych materiałów budowlanych” poruszałem już przy okazji omawiania materiałów ściennych. Zapraszam Cię zatem do zapoznania się z artykułem [B033] Murowane ściany nośne parteru. Tutaj przypomnę jedynie najważniejsze aspekty.

Żaden dopuszczony do sprzedaży materiał budowlany nie jest niezdrowy sam z siebie o ile go nie zjesz :). Najważniejsze jest aby materiał nie został zawilgocony, bo wtedy istnieje duże ryzyko rozwoju grzybów i pleśni, które stwarzają realne zagrożenie dla Twojego zdrowia. Kluczową rolę odgrywa tu sprawna wentylacja.

Promieniotwórczość materiałów budowlanych

Każdy materiał budowlany posiada swoją naturalną promieniotwórczość i nie należy się jej obawiać. Naturalna promieniotwórczość popularnych materiałów do budowy stropów (beton, keramzytobeton, ceramika, drewno) bez problemu spełnia wymogi prawne (z wyjątkiem betonu zawierającego popioły lotne). Pamiętaj jednak, że promieniotwórczość całego stropu zależy od ilości materiału jaki użyjemy do jego budowy. Oznacza to, że im cięższy strop tym będzie miał większą promieniotwórczość.

W praktyce jedynym istotnym parametrem wpływającym na promieniotwórczość stropu jest zawartość popiołów lotnych w betonie. Jeśli element zawiera dużo popiołów to istnieje duże ryzyko przekroczenia dopuszczalnego poziomu promieniowania. Niestety producenci prefabrykatów zwykle nie podają dokładnej receptury swojego betonu, więc sprawdzenie zawartości popiołów lotnych jest praktycznie niemożliwe. Przy zamawianiu betonu z wytwórni do stropu wylewanego na budowie możesz dopytać o to z jakiego cementu zostanie zrobiony beton.

Przegląd różnych technologii wykonania stropu

Wiesz już jakie funkcje musi pełnić strop i jakich właściwości od niego oczekiwać. Przyjrzyjmy się zatem różnym rodzajom stropów i ich właściwościom. Pomoże Ci to wybrać najlepsze rozwiązanie dla Twojego domu.

Stropy historycznie

Budowanie stropów nie jest nowym pomysłem i można by powiedzieć, że jest tak stare jak samo budownictwo. Przez setki lat przewinęło się kilka różnych technologii, niektóre z nich przeminęły bezpowrotnie, a niektóre dotrwały do dzisiaj w nieco udoskonalonej formie. Tutaj przedstawię tylko kilka z nich.

Stropy ceglane łukowe

Jest to rodzaj stropu, który całkowicie zanikł we współczesnym budownictwie. Wykonany był w całości z cegieł, bez żadnego zbrojenia lub wzmocnienia. Odpowiednia nośność uzyskana była tylko przez właściwy kształt w formie łuku. Dzisiaj takie stropy można podziwiać np. w średniowiecznych zamkach i kościołach. Największą wadą takiego rozwiązania z dzisiejszego punktu widzenia jest oczywiście łukowy kształt sufitu w pomieszczeniu.

Strop Kleina

Kolejnym historycznym rozwiązaniem stropu, które eliminowało problem mocno “wygiętego” sufitu był strop ceglany na belkach stalowych. Jest to w pewnym sensie pierwowzór stropów jakie znamy dzisiaj. Składał się z dwuteowych belek stalowych i płyt ceglanych pomiędzy nimi. Płyty były zbrojone prętami lub płaskownikami, dzięki temu można było uzyskać płaską powierzchnię stropu. Rozwiązanie to było stosowane od początku XX wieku aż do czasów popularyzacji stropów żelbetowych. Współcześnie, głównie w przemyśle, również wykonuje się stropy na belkach stalowych, ale zamiast płyt ceglanych stosowane są płyty żelbetowe lub zespolone (stalowo-żelbetowe). Zasada działania stropu Kleina jest również bardzo podobna do dzisiejszych stropów gęstożebrowych, w których mamy główne belki nośne z żelbetu (żebra) i wypełnienie pomiędzy nimi z pustaków stropowych.

jaki strop wybrać
Strop Kleina, zdjęcie pochodzi ze strony http://rycerska10.giwk.pl/

Strop drewniany

Jest to najstarszy rodzaj stropu i jednocześnie jedyny, który w niemal niezmienionej formie przetrwał do dzisiaj. Oczywiście wraz z rozwojem technologii stropy drewniane ewoluowały i pojawiały się nowe rozwiązania, ale podstawowa zasada jest ciągle ta sama. W podstawowej wersji składa się z belek drewnianych, na których ułożona jest drewniana podłoga. Pierwsze stropy drewniane wykonane były z belek nieobrzynanych (czyli okrągłych) z wygładzoną tylko jedną płaszczyzną. Współcześnie stosuje się belki lite, belki klejone, albo bardziej zaawansowane produkty inżynierskie, takie jak dwuteowniki lub wiązary drewniane.
strop drewniany
Strop drewniany w średniowiecznej wieży kościoła.

Współczesne stropy w budownictwie jednorodzinnym

Współczesne budownictwo zostało zdominowane przez dwa materiały: drewno i żelbet. Stąd mamy popularne współcześnie stropy drewniane i żelbetowe we wszelkich możliwych odmianach.

Stropy drewniane

W stropach drewnianych główną konstrukcję nośną stanowią belki drewniane, oparte na ścianach nośnych. Jest to rozwiązanie znane powszechnie na całym świecie, a szczególnie w krajach gdzie popularne jest budownictwo drewniane szkieletowe. Czasami spotyka się również stropy drewniane w połączeniu z budynkami murowanymi. W tym artykule nie będę omawiał jednak szczegółowo tego rodzaju stropów z dwóch powodów:

  1. Budynki drewniane i stropy drewniane są ciągle mniejszością w Polsce;
  2. Moim zdaniem budowa stropu drewnianego w domu murowanym kompletnie mija się z celem. Drewno jest pozornie tańsze niż strop żelbetowy, ale dostosowanie go do takich samych standardów izolacyjności akustycznej i przeciwpożarowej znacznie podnosi koszty. Tutaj polecam Ci artykuł [B007] 12 powodów dla których lepiej wybrać dom murowany a nie drewniany szkieletowy.

Nie oznacza to, że stropy drewniane są złe same w sobie. Uważam jednak, że ich charakterystyczne właściwości (lekkość, akustyka, termoizolacyjność, estetyka) są potrzebne jedynie w szczególnych przypadkach i trzeba bardzo świadomie ich użyć. Dla znacznej większości nowo budowanych domów, najlepszym rozwiązaniem będzie jeden z rodzajów stropów żelbetowych.

Przegląd stropów żelbetowych dla domów jednorodzinnych

XX i XIX wiek przyniosły rozwój technologii budowlanej, dzięki czemu do powszechnego użytku weszło kilka rodzajów stropów opartych na elementach żelbetowych. Zanim omówię je szczegółowo chciałbym opowiedzieć Ci odrobinę o zasadzie działania stropu.

Jak działa strop

Strop jest poziomym elementem konstrukcyjnym, który działa głównie jako element zginany. Omówmy to na prostym przykładzie: jeśli ułożymy strop na dwóch równoległych ścianach, to ściany będą głównie ściskane (od nacisków stropu), a strop będzie się uginał pod ciężarem własnym i ciężarem działających na niego obciążeń. Ugięcie stropu, rozumiane jako odległość o którą strop “opadnie” w dół, będzie wynosiła zero na ścianach (podporach), a największą wartość osiągnie na środku rozpiętości. I właśnie z tego ugięcia wynika najważniejsza zasada pracy stropu (i wszelkich poziomych elementów konstrukcyjnych, np. nadproży): podczas, gdy strop się ugina, to jego dolna powierzchnia ulega rozciąganiu, a górna ściskaniu. I teraz właśnie do gry wchodzi żelbet, czyli połączenie stali z betonem. Beton jest materiałem, który “lubi” ściskanie i bardzo dobrze sobie z nim radzi. Jednocześnie beton “nie lub” rozciągania i łatwo pęka, gdy tylko zaczniemy go rozciągać. Stal zbrojeniowa zachowuje się dokładnie odwrotnie i “lubi” być rozciągana. Morał z tego jest taki: strop składa się ze stali zbrojeniowej, którą umieszcza się w strefie rozciąganej (na dole), oraz z betonu, który musi znaleźć się w strefie ściskanej (u góry).

Powyższy, prosty przykład, to tzw. konstrukcja jednoprzęsłowa, jednokierunkowa, swobodnie podparta. Innymi słowy mamy tylko dwie podpory (ściany), jedno przęsło (strop) między nimi, które zbrojone jest w jednym kierunku i nie posiada dodatkowych usztywnień na swobodnych końcach. Rzeczywistość bywa jednak bardziej złożona i stropy mogą się opierać nie na dwóch, a na czterech krawędziach. Wtedy mówimy o stropie dwukierunkowo zginanym i dwukierunkowo zbrojonym. Strop może być też ułożony w sposób ciągły na kilku równoległych do siebie ścianach i wtedy mamy do czynienia ze stropem wieloprzęsłowym.
Układ złożony z kilku przęseł powoduje bardzo istotną zmianę w pracy stropu. Część przęsłowa stropu (czyli ta pomiędzy ścianami) pracuje tak jak dotychczas. Natomiast ze względu na ciągłość konstrukcji nad podporami (ścianami) sytuacja w tych miejscach ulega odwróceniu. Obrazowo można powiedzieć, że w strefie podporowej strop zginany jest w drugą stronę: ściskanie następuje dołem, a rozciąganie górą. Taka sytuacja wymaga stosownego zbrojenia nad ścianą.

Strop jednoprzęsłowy, wieloprzęsłowy
Różne sposoby podparcia i pracy stropów.

Twoim zadaniem jako Inwestora nie jest projektowanie zbrojenia stropów, od tego jest przecież konstruktor. Jednak zrozumienie tych kilku zasad działania konstrukcji pomoże Ci zrozumieć dlaczego jeden strop zachowuje się inaczej niż inny, oraz który będzie dla Ciebie najlepszym wyborem. Przejdźmy zatem do omówienia popularnych rozwiązań stropowych.

Co to jest klawiszowanie stropu?

Dla mieszkańca domu równie duże znaczenie co właściwości techniczne stropu ma jego estetyka. Nikt przecież nie chce mieć na suficie rys i pęknięć, które powracają pomimo szpachlowania i malowania. Jedną z przyczyn powstawania takich rys jest zjawisko klawiszowania. Występuje ono, gdy jedna część stropu, pod obciążeniem, ugina się bardziej niż druga. Ugięcie to jest bezpieczne ze względu na nośność konstrukcji (mowa tu o ugięciach rzędu zaledwie kilku milimetrów), ale skutkuje powstaniem rys na styku dwóch elementów stropowych.

Z tego powodu przy wyborze i budowie stropu bardzo wiele uwagi poświęca się zabezpieczeniu stropu przed klawiszowaniem. A które stropy i dlaczego są najbardziej podatne na klawiszowanie dowiesz się z dalszej części artykułu.

Strop żelbetowy monolityczny

Jest to najstarszy rodzaj stropu żelbetowego i jedyny, który nie zawiera żadnych elementów prefabrykowanych. Do jego wykonania, w pierwszej kolejności, konieczne jest zastosowanie pełnego deskowania (szalunku) na całej powierzchni stropu. Na deskowaniu układane jest zbrojenie górne oraz dolne, a całość zalewana jest betonem. W ten sposób powstaje jedna, duża płyta żelbetowa. Strop wykonany w ten sposób posiada wiele cech charakterystycznych (celowo nie piszę tu o zaletach i wadach, bo zależy to od sytuacji na budowie i projektu):

  • Bardzo duża pracochłonność wykonania ze względu na szalunki i zbrojenie, a zatem i duży koszt;
  • Nie wymaga pracy ciężkiego sprzętu na budowie;
  • Duże zużycie materiału: stali, betonu i ewentualnie szalunków drewnianych, a zatem duży koszt;
  • Bardzo duża swoboda w kształtowaniu stropu. Niemal dowolne kształty, grubości, rozpiętości, ilość i układ podpór, itp.;
  • Możliwość wykonania stropu jako jedno lub wieloprzęsłowy oraz o dowolnym sposobie podparcia, w tym jako balkon (praca jedno- lub dwukierunkowa);
  • Duża waga stropu, może nie nadawać się do każdych ścian i warunków gruntowych;
  • Brak klawiszowania;
  • Bardzo dobrze usztywnia budynek;
  • Powierzchnia dolna może być całkowicie gładka i nie wymagać tynkowania jeżeli zostaną użyte systemowe szalunki. W przeciwnym razie wymaga tynkowania;
  • Możliwość ukrycia instalacji w stropie;
  • Niewielka typowa grubość stropu około 14-18cm przy zachowaniu wysokiej wytrzymałości;
  • Bardzo dobre właściwości ogniochronne (zależne od grubości stropu), zwykle około REI60
    Bardzo dobre właściwości akustyczne dzięki wysokiej masie: wskaźnik RA1 (izolacyjność dźwięków powietrznych) zaczyna się od około 50dB przy grubości stropu 15cm, wskaźnik Ln,w (izolacyjność dźwięków uderzeniowych) wynosi maksymalnie około 74dB przy grubości stropu 15cm i maksymalnie około 67dB przy grubości stropu 24cm i jest większy niż zalecenia normowe. Należy jednak pamiętać, że na dźwięki uderzeniowe ogromny wpływ ma sposób wykończenia podłogi, a podane tu wskaźniki dotyczą stropu bez żadnego wykończenia.

Moim zdaniem stropy monolityczne warto współcześnie stosować jedynie w ograniczonym zakresie, tzn. jako fragmenty stropów których nie da się wykonać w inny sposób ze względu na kształt lub skomplikowane zbrojenie. I rzeczywiście strop tego typu jest powszechnie stosowany jako np. fragment wylewki przy połączeniu ze schodami lub balkonem. Rozwiązaniem, które eliminuje problemy stropu monolitycznego i jednocześnie zachowuje jego zalety (szalowanie, część zbrojenia) są stropy typu filigran i vector i to właśnie one coraz częściej zastępują stropy monolityczne.

Strop monolityczny
Fragment Wylewki żelbetowej przy schodach jest jednocześnie typowym stropem monolitycznym.

Strop typu Filigran i Vector

Stropy filigran i vector składają się z prefabrykowanej żelbetowej płyty o grubości około 5-7cm z “wystającym” ponad płytę zbrojeniem podłużnym w postaci stalowych kratownic. Płyty te układa się na ścianach i stanowią one szalunek tracony i jednocześnie zbrojenie dolne stropu. Na płytach układane jest zbrojenie górne i dodatkowe dolne, a całość zalewana mieszanką betonową. Finalnie otrzymujemy strop niemal identyczny ze stropem monolitycznym. Najważniejsze cechy stropu filigran i vector kształtują się następująco:

  • Średnia pracochłonność wykonania ze względu na częściową prefabrykację zbrojenia dolnego i szalunek tracony, ale wymaga wykonania zbrojenia górnego;
  • Wymaga pracy dźwigu lub małego żurawia samochodowego HDS;
  • Stosunkowo duże zużycie materiału: stali i betonu;
  • Duża swoboda w kształtowaniu stropu. Niemal dowolne kształty, grubości (typowo 15-24cm), rozpiętości (typowo do 7,5m), ilość i układ podpór, itp.;
  • Możliwość wykonania stropu jako jedno lub wieloprzęsłowy oraz o dowolnym sposobie podparcia, w tym jako balkon (praca jedno- lub dwukierunkowa);
  • Duża waga stropu, może nie nadawać się do każdych ścian i warunków gruntowych;
  • Brak klawiszowania;
  • Bardzo dobrze usztywnia budynek;
  • Idealnie gładka powierzchnia dolna, nie wymaga tynkowania;
  • Możliwość ukrycia instalacji w stropie;
  • Bardzo dobre właściwości ogniochronne (zależne od grubości stropu), minimum REI60;
  • Bardzo dobre właściwości akustyczne dzięki wysokiej masie. Wartości współczynników izolacyjności akustycznej analogiczne jak dla stropów monolitycznych.

Stropy Filigran i Vector są jednakowymi rozwiązaniami pod względem technicznym. Jedyną różnicą jest wielkość prefabrykowanych płyt. Płyty Filigran są większe (szerokość zwykle do 2,5m) i przeznaczone są na budowy gdzie dostępny jest duży dźwig (np. budownictwo wielorodzinne), natomiast płyty Vector są znacznie mniejsze (szerokość do 60cm) i przeznaczone są do montażu za pomocą małego dźwigu lub samochodowego HDS. Można je łatwo zastosować w budownictwie jednorodzinnym.

Stropy Fligran są powszechnie stosowane w budownictwie wielorodzinnym ze względu na częściową prefabrykację, bardzo dobre właściwości akustyczne, brak klawiszowania i brak konieczności tynkowania sufitu. Stropy Vector warto stosować w budownictwie jednorodzinnym wszędzie tam, gdzie wymagane są właściwości stropu monolitycznego. Wybór pomiędzy stropem monolitycznym, a Filigran/Vector jest właściwie tylko kwestią ekonomiczną. Zazwyczaj klasyczny strop monolityczny jest najdroższym rozwiązaniem, ale w przypadku trudno dostępnych prefabrykatów, braku możliwości dojazdu ciężkiego sprzętu na budowę lub bardzo małej powierzchni fragmentu stropu może być opłacalny. W niemal każdym innym przypadku strop filigran będzie tańszy niż monolityczny.

Stropy Vector warto też zastosować jeżeli z jakiegoś powodu, bardzo Ci zależy na izolacyjności akustycznej. Pamiętaj jednak, że w domu jednorodzinnym hałas niesie się też przez ściany i drzwi, więc to będą kolejne elementy o które musisz zadbać.

Strop vector
Strop Vector, zdjęcie pochodzi ze strony www.konbet.com.pl

Pracując na budowach ciągle spotykam się z tymi samymi błędami. Ty możesz ich łatwo uniknąć. Po prostu zapisz się na newsletter i pobierz darmowy ebook!

Dodatkowo otrzymasz 10 plików pomocnych przy budowie domu i powiadomienia o nowych artykułach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.

Strop gęstożebrowy typu Teriva

Istnieje wiele rodzajów stropów gęstożebrowych. Na szczęście większość z współcześnie stosowanych jest niemal identyczna pod względem zasady działania, różnią się jedynie wymiarami elementów. Dlatego nie będę tu poruszał wszystkich możliwości, a w zamian skupię się na najpopularniejszym rozwiązaniu typu Teriva. Jest to rozwiązanie na tyle popularne, że w Twojej okolicy może znajdować się producent stropów Teriva, ale posiada dla nich własną nazwę handlową.

Strop gęstożebrowy składa się prefabrykowanych, żelbetowych belek stropowych (żeber), prefabrykowanych pustaków z keramzytobetonu oraz zbrojenia i nadbetonu wykonywanych na budowie. Strop ten został wymyślony tak, aby można go było wykonać w całości ręcznie, bez użycia sprzętu. Zasada działania tego rodzaju stropu jest następująca: żebra (belki) ułożone są równolegle do siebie (typowo w odległości 60cm) i oparte na ścianach nośnych. Żebra wykonane są jako stalowa kratownica o wysokości kilkunastu centymetrów z betonową stopką. belki mogą występować w różnych wielkościach zależnie od rodzaju stropu. Przestrzenie pomiędzy belkami wypełnia się pustakami z betonu lekkiego. Pustaki te zapewniają płaską powierzchnię od dołu stropu, obniżają masę stropu i jednocześnie stanowią szalunek tracony. Wysokość pustaków jest dostosowana do rodzaju stropu, jego rozpiętości i dopuszczalnych obciążeń. Występują też specjalne systemowe kształtki szalunkowe, dzięki którym można w grubości stropu wykonać ukrytą belkę żelbetową. Na belkach i pustakach układa się zbrojenie górne, a całość zalewa warstwą mieszanki betonowej o grubości zwykle 3-6cm.

Warto tutaj zauważyć, że strop gęstożebrowy, w przeciwieństwie do stropów monolitycznych i Filigran może pracować wyłącznie w jednym kierunku. Co więcej, każda belka, pomimo górnego zbrojenia i nadbetonu, może pracować (tzn. uginać się) niezależnie od pozostałych. Przykładowo:. w przypadku gdy na jedną belkę przypada większe obciążenie niż na inne belki. Jest to kluczowa różnica, ponieważ strop żelbetowy stanowiący jedną dużą płytę zazbrojoną w dwóch kierunkach, będzie zawsze pracował jako całość. Niesie to za sobą ważne konsekwencje: jeżeli nierównomiernie obciążymy strop gęstożebrowy to istnieje ryzyko wystąpienia pęknięć na jego dolnej powierzchni, czyli klawiszowania. Na szczęście mamy sposób żeby temu zaradzić. Wystarczy połączyć wszystkie prefabrykowane belki stropowe za pomocą prostopadłej, żelbetowej i ukrytej w grubości stropu belki wykonywanej na budowie, nazywanej żebrem rozdzielczym. Takie połączenie powoduje, że wszystkie belki zaczynają pracować wspólnie i uginać się równomiernie. Pamiętaj też, że wystąpienie wyjątkowo dużego obciążenia skupionego tylko na jednej belce w Twoim domu jest dość mało prawdopodobne.

Z wyżej opisanej budowy stropu typu Teriva wynikają następujące właściwości:

  • Średnia pracochłonność wykonania ze względu na częściową prefabrykację zbrojenia dolnego w żebrach i szalunek tracony w postaci pustaków, ale wymaga wykonania zbrojenia górnego;
  • Nie wymaga pracy żadnego sprzętu na budowie i montaż można przeprowadzić w całości ręcznie;
  • Stosunkowo małe zużycie materiału: stali i betonu;
  • Swoboda kształtowania stropu jest ograniczona do kształtów prostokątnych i zbliżonych do prostokąta;
  • Strop można opierać tylko na końcach, a układy wieloprzęsłowe można wykonać tylko w formie kilku oddzielnych układów jednoprzęsłowych;
  • Rozpiętość stropu do około 7m w wersji podstawowej lub nawet do 9m w wersji z belkami sprężonymi. Grubość stropu 24-34cm zależnie od rozpiętości i obciążeń;
  • Stosunkowo niska waga stropu, dzięki czemu nadaje się do każdego murowanego budynku jednorodzinnego;
  • Brak klawiszowania przy zastosowaniu żeber rozdzielczych;
  • Powierzchnia dolna wymaga tynkowania;
  • Ograniczone możliwości ukrycia instalacji w stropie;
  • Dobre właściwości ogniochronne, REI30;
  • Średnio dobre właściwości akustyczne spowodowane stosunkowo niską masą: wskaźnik RA1 zaczyna się od około 42dB przy grubości stropu 24cm, wskaźnik Ln,w wynosi maksymalnie około 79dB przy grubości stropu 24cmi i jest większy niż zalecenia normowe. Należy jednak pamiętać na że dźwięki uderzeniowe ogromny wpływ ma sposób wykończenia podłogi, a podane tu wskaźniki dotyczą stropu bez żadnego wykończenia.

Stropy typu Teriva są obecnie jednym z najpopularniejszych rozwiązań dla domów jednorodzinnych. Są stosunkowo tanie, łatwe w budowie i mają dobre właściwości. Moim zdaniem powinny być stosowane jako rozwiązanie podstawowe do budowy stropu. W połączeniu z fragmentami wylewek żelbetowych monolitycznych pozwala na uzyskanie dowolnego kształtu i połączenia zbrojenia z balkonami, schodami itp.

Strop gęstożebrowy
Strop gęstożebrowy typu teriva.

Strop z płyt kanałowych (żerańskich)

Płyty kanałowe, zwane też płytami żerańskimi, to prefabrykowane, wielkowymiarowe, żelbetowe płyty stropowe. Można by powiedzieć, że to gotowy strop w kawałkach. Stropy kanałowe najbardziej popularne były w czasach “wielkiej płyty’. Obecnie stosuje się je w stropach, które nie muszą być estetycznie (ze względu na klawiszowanie). Płyty kanałowe, jak wskazuje nazwa, posiadają w środku swojej grubości puste kanały dla zmniejszenia wagi. Płyty po ułożeniu na ścianach stanowią od razu gotowy strop i tego samego dnia mogą zostać obciążone. Jedynym zabiegiem po montażu płyt jest zabetonowanie wieńców i zamków na połączeniach płyt. Wysoki stopień prefabrykacji wpływa na wiele cech stropu:

  • Mała pracochłonność wykonania stropu. Budowa to jedynie układanie gotowych elementów. Nie wymaga szalowania, tymczasowych podpór, zbrojenia ani betonowania (z wyjątkiem wieńców i zamków). Skraca czas budowy stropu do 1-2dni;
  • Wymaga pracy dużego dźwigu;
  • Bardzo małe zużycie dodatkowych materiałów takich jak stal i beton;
  • Swoboda kształtowania stropu jest ograniczona do kształtów prostokątnych i zbliżonych do prostokąta. Ponadto wykonywanie otworów na kominy lub pionów instalacyjnych jest ograniczone;
  • Strop można opierać tylko na końcach, a układy wieloprzęsłowe można wykonać tylko w formie kilku oddzielnych układów jednoprzęsłowych;
  • Rozpiętość stropu do około 7,2m w wersji podstawowej lub nawet kilkanaście metrów w wersji sprężonej (zależnie od producenta, obciążeń i grubości). Grubość stropu 24cm dla stropu zwykłego lub 20-50cm dla stropu sprężonego Szerokość płyt wynosi 90cm, 120cm, lub 150cm;
  • Średnia waga stropu przy wysokiej nośności;
  • Bardzo duże ryzyko klawiszowania ze względu na indywidualną pracę każdej z płyt;
  • Powierzchnia dolna wymaga tynkowania lub wykonania sufitu podwieszanego;
  • Brak możliwości ukrycia instalacji w stropie;
  • Bardzo dobre właściwości ogniochronne, REI60;
  • Różne poziomy nośności płyt stropowych, nawet do 10kN/m2;
  • Średnie/dobre właściwości akustyczne: wskaźnik RA1 zaczyna się od około 50dB przy grubości stropu 20cm, wskaźnik Ln,w wynosi maksymalnie około 75dB przy grubości stropu 20cm i jest większy niż zalecenia normowe. Dla grubszych stropów izolacyjność jest nieco lepsza. Należy jednak pamiętać, że na dźwięki uderzeniowe ogromny wpływ ma sposób wykończenia podłogi, a podane tu wskaźniki dotyczą stropu bez żadnego wykończenia.

Płyty kanałowe dzięki wysokiemu stopniowi prefabrykacji są prawdopodobnie najtańszym rodzajem stropu na rynku. W połączeniu z wylewkami monolitycznymi lub płytami Filigran dają możliwości pokrycia stropem dowolnego kształtu, połączenia z balkonem, schodami lub wykonania dużego otworu na komin. Płyty kanałowe prawdopodobnie zdominowały by rynek rozwiązań stropowych gdyby nie jedna, duża wada: klawiszowanie. Każda płyta jest osobnym elementem nośnym i nie ma żadnego solidnego połączenia z płytami sąsiednimi. Oznacza to, że każda płyta ugina się pod obciążeniem inaczej niż sąsiednie, a to z kolei powoduje powstawanie rys na suficie. Pewnym rozwiązaniem jest tu sufit podwieszony.

W budownictwie jednorodzinnym płyty kanałowe warto zastosować szczególnie nad pomieszczeniami takimi jak piwnice, garaże, kotłownie, czyli wszędzie, gdzie estetyka nie jest najważniejsza. Płyty kanałowe są też najlepszym wyborem dla osób, którym bardzo zależy na czasie budowy lub planują zastosować sufit podwieszony.

Strop z płyt kanałowych
Strop z płyt kanałowych, zdjęcie pochodzi ze strony www.budodom.pl

Strop SMART

Jednym z najnowszych rozwiązań w zakresie konstrukcji stropowych jest strop ze sprężonych płyt kanałowych typu SMART. Rozwiązanie to w ostatnich latach zdobywa na popularności dzięki prostocie rozwiązania i stosunkowo niskim kosztom. Strop SMART jest rozwinięciem technologii stropów kanałowych znanych już z lat 70’. Składa się on tylko z systemowej płyty kanałowej ze zbrojeniem sprężonym o szerokości 60cm. Zasadniczą różnicą w stosunku do starszych rozwiązań jest specjalny zamek zastosowany na podłużnej krawędzi płyty. Dzięki niemu, przy zachowaniu odpowiedniego reżimu technologicznego, możliwe jest zespolenie sąsiednich płyt na tyle, że podczas obciążenia będą uginały się razem. Zapobiegnie to klawiszowaniu i powstawaniu rys na suficie.

Poza tym detalem, wszystkie cechy stropu SMART są niemal identyczne ze stropami żerańskimi, więc nie będę ich tutaj omawiał. Niestety osobiście nie mam żadnego doświadczenia ze stropami SMART, więc nie mogę z praktyki powiedzieć czy rzeczywiście eliminuje on całkowicie kłopot z klawiszowaniem. Jeśli posiadasz taki strop w swoim domu to bardzo proszę podziel się opinią w komentarzu pod tym artykułem!

Który strop będzie dla mnie najlepszy?

Podsumowując powyższy przegląd dostępnych systemów stropowych można wyciągnąć kilka wniosków:

  • Wytrzymałość wszystkich typów stropów żelbetowych jest w zupełności wystarczająca dla domu jednorodzinnego;
  • Niemal każdy rodzaj stropu żelbetowego da się zastosować w każdym budynku jednorodzinnym. Pewnym ograniczeniem może tu być ryzyko nierównomiernych osiadań lub ściany o wyjątkowo małej wytrzymałości, ale są to sytuacje jednostkowe. Każdorazowo zmiana w zakresie rodzaju stropu musi najpierw zostać zaakceptowana przez projektanta;
  • Wszystkie stropy żelbetowe mają wystarczającą odporność ogniową dla budownictwa jednorodzinnego;
  • Im wyższy stopień prefabrykacji stropu tym powinien on być tańszy i szybszy w budowie, ale jednocześnie rośnie ryzyko klawiszowania;
  • Wszystkie rodzaje stropu żelbetowego posiadają akceptowalną izolacyjność akustyczną. A należy pamiętać, że izolacyjność akustyczna zależna jest również od ścian, drzwi i warstw wykończeniowych.

Ceny stropów

Gdy dokonasz wyboru stropu, warto zrobić jeszcze jedną rzecz: porównać ceny. Generalna zasada jest taka: im bardziej strop jest prefabrykowany tym powinien być tańszy. Ale mogą zdarzyć się wyjątki. Przykład: prawdopodobnie strop Vector będzie tańszy niż monolityczny, ale w szczególnych przypadkach, np. gdy wykonawca dysponuje własnymi szalunkami systemowymi, strop monolityczny może okazać się tańszy. Dlatego zawsze warto sprawdzać i porównywać ceny.

Praktyczny wybór najlepszego stropu

To jaki ostatecznie strop powinieneś wybrać do swojego domu? Moim zdaniem, w typowych przypadkach wybór jest prosty:

  • Jako podstawowe rozwiązanie stropu nad parterem w domu jednorodzinnym wybierz strop gęstożebrowy typu Teriva. Jest stosunkowo tani, dostępny w każdym miejscu w Polsce, łatwy w wykonaniu, nie klawiszuje. Jego największą wadą jest stosunkowo niska izolacyjność akustyczna, ale w codziennym użytkowaniu nie powinno to przeszkadzać.
  • Jeśli zależy Ci na szybkości budowy to wybierz strop w całości prefabrykowany, czyli strop z płyt kanałowych Żerańskich lub SMART. Przed rysami na suficie zabezpieczysz się stosując sufit podwieszony lub specjalne wykończenie zamków między płytami.
  • Jako strop nad piwnicą, garażem lub innym pomieszczeniem nie mieszkalnym wybierz strop z płyt kanałowych. Będzie to rozwiązanie szybkie i ekonomiczne.
  • Jeśli najbardziej zależy Ci na dobrej izolacyjności akustycznej lub jak najmniejszej grubości stropu to wybierz strop monolityczny lub Vector.
  • W przypadku bardzo złożonych kształtów stropu, nietypowych sposobów podparcia, balkonów, wsporników itp. wybierz strop monolityczny lub Vector. Wyboru pomiędzy stropem monolitycznym, a Vector dokonasz tylko na podstawie ceny.
  • Stropy nad ostatnią kondygnacją mieszkalną, tzn. takie, które będą stanowiły jednocześnie sufit i podłogę na nieużytkowym strychu warto wykonać jako drewniane. Tutaj najważniejszym parametrem będzie izolacyjność cieplna, a w stropie drewnianym stosunkowo łatwo i tanio można zastosować dużą ilość ocieplenia.
  • Stropodachy nad ostatnią kondygnacją wykonaj tak samo jak strop nad parterem. Tutaj potrzebna będzie tylko nieco większa wytrzymałość stropu.

Na tym kończę pierwszą część artykułu dotyczącego stropów w domach jednorodzinnych. Od różnorodnych parametrów technicznych, użytkowych, możliwości i rozwiązań może zakręcić się w głowie. Mimo to ostatecznie wybór sprowadza się do kilku prostych parametrów: cena, jakość, czas. Jeśli dobrze wiesz czego potrzebujesz, to po przeczytaniu powyższych porad wybór powinien być już łatwy 🙂

Jeśli pomogłem Ci w wyborze stropu to napisz w komentarzu jakie rozwiązanie Ty wybrałeś i dlaczego. A już w kolejnej części artykułu podpowiem Ci jak należy wykonać strop bez błędów!

Powodzenia w budowaniu!

budowa w praktyce

6 komentarze do “[B038] Strop nad parterem i nie tylko – który jest najlepszy?

  1. Dzień dobry,

    zasadniczo nie taki był chyba cel artykułu, ale odniosłam wrażenie, że w przypadku mojego domu (a raczej na typ etapie jego projektu) uwzględniony strop lekki drewniany nie jest jednak złym pomysłem. A miałam obawy.
    Czy dobrze myślę?
    Jest to maleńka parterówka murowana ze stropem lekkim. Poddasze do wykorzystania jedynie jako stryszek.
    Powierzchnia użytkowa to 52 m kwadratowe.

    Czy taki dom potrzebuje usztywnienia stopem żelbetonowym?
    Chyba nie, czy dobrze Pana zrozumiałam?

    1. Witaj Paula!
      Rzeczywiście artykuł nastawiony jest przede wszystkim na omówienie domów z poddaszem użytkowym. W Twoim przypadku strop drewniany będzie w zupełności wystarczający. Gdyby była wymagana większa sztywność, to konstruktor na pewno by to uwzględnił i zaprojektował strop żelbetowy.
      Pozdrawiam

  2. Dzień Dobry,

    Mam wylany strop monolityczny (zbrojony, beton z dobrej betoniarni). Budowlańcy chcą kolejnego dnia wytyczyć geodezyjnie punkty ścian nośnych, a jeszcze kolejnego chcą zacząć murowanie. Szef ekipy mówi, że nie ma się czego bać jeśli palety z porothermem położy się równomiernie na stropie w okolicy belek i ścian nośnych parteru. Z drugiej strony wszędzie piszą że należy odczekać przed murowaniem magiczne 14 dni. Strop oczywiście podparty metalowymi stemplami. Czy mogę pozwolić ekipie na taki ruch, czy lepiej się wstrzymać?

    1. Witaj Piotr!
      Praktyka pokazuje, że można postawić palety i przystąpić do murowania już po 2 dniach od wylania stropu – pod warunkiem, że jest solidnie podparty. Mimo to zalecam się skonsultować z kierownikiem budowy.
      Jeżeli podparcie stropu będzie niewystarczające, albo zostanie zbyt mocno obciążony to raczej się nie zawali, ale może popękać.
      Pozdrawiam

  3. Witam
    Panie Krystianie, właśnie moi budowlancy zaczynają mi szalować strop monolityczny, zastanawiam się nad położeniem foli na deskach. Miało by to na celu zabezpieczyć deski do ponownego użycia, tylko mam obawy czy nie bedzie potem problemu ze ściagnięciem tej foli i ewentualną przyczepnością tynku gipsowego do sufitu, bo spotkałem się z takimi opiniami. Co Pan sadzi o foli na szalunkach stropu lanego?
    Pozdrawiam Marcin

    1. Witaj Marcin!
      Rzeczywiście folia na deskowaniu nie jest najlepszym pomysłem ze względu na późniejsze tynkowanie. Jeśli deski mają posłużyć kilka razy, to powinny być gładkie (strugane) i posmarowane specjalnym płynem antyadhezyjnym do szalunków.
      Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Witaj Inwestorze!

Na budowach i w projektach ciągle widzę te same, powtarzające się błędy. Ty nie musisz ich popełniać. Przecież możesz zapisać się na newsletter i pobrać darmowy ebook!

Oprócz niego dostaniesz 10 innych przydatnych plików i przypomnienia o nowych artykułach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.