[B031] Kanalizacja pod posadzką parteru

kanalizacja pod posadzką parteru
Rury kanalizacyjne przygotowane do ułożenia pod posadzką parteru

Witaj!

Gdy fundamenty są już zasypane nadchodzi czas na pierwszą pracę związaną z instalacjami w budynku. Tak, właśnie teraz jest ostatni moment na zastanowienie się nad rozmieszczeniem najważniejszych przyborów sanitarnych w przyszłych pomieszczeniach. Poza tym trzeba, jak zawsze, dobrać odpowiedni materiał do budowy kanalizacji i skontrolować wykonawcę. Jak to wszystko ogarnąć? 

Po pierwsze: planowanie

Nie jest to nic odkrywczego, już wielokrotnie pisałem o tym, że budowa rozpoczyna się od planowania. Nie inaczej jest w przypadku kanalizacji. Twój projekt na pewno przewiduje jakieś ustawienie mebli i przyborów sanitarnych w domu, ale czy na pewno ono Ci odpowiada? Pewnie nie do końca. Na tą chwilę ważne jest gdzie planujesz ustawić wszystko co musi mieć dostęp do kanalizacji: umywalki, wanny, prysznice, zmywarkę, kocioł (skropliny), instalację uzdatniania lub zmiękczania wody, wpusty podłogowe, odpływy liniowe i najważniejsze miskę ustępową. Warto również zastanowić się nad przebiegiem przewodu doprowadzającego powietrze do kominka oraz przepustu do wodociągu i innych przyłączy (które również wykonuje się z rury kanalizacyjnej). Na podstawie tych informacji wykonawca dobierze najlepszy przebieg rur kanalizacyjnych, które w dużej mierze będą znajdowały się w gruncie, więc po zalaniu betonu podkładowego nie będzie do nich dostępu. Trzeba zatem zaplanować wszystko wcześniej i dopilnować, aby wykonawca ułożył kanalizację mądrze. Czyli jak?

Po drugie: prostota

Kanalizacja, jest elementem budynku, który musi działać bez problemu przez wiele lat. Po zasypaniu dostęp do niej będzie możliwy tylko przez małe otwory rewizyjne, więc trzeba ją zrobić raz, a dobrze (chyba że kanalizacja będzie pod sufitem w piwnicy, ale to ostatnio coraz rzadziej spotykane rozwiązanie). A dobrze oznacza jak najprościej. Należy maksymalnie ograniczać ilość rur, załamań i wszelkich komplikacji jakie znajdą się pod powierzchnią posadzki. Najlepiej gdy podejścia kanalizacji do poszczególnych przyborów sanitarnych będą umiejscowione jak najbliżej ich docelowej lokalizacji. Planując ułożenie rur kanalizacyjnych pod powierzchnią posadzki warto spróbować sobie wyobrazić najgorszy scenariusz: że w gotowym domu, za kilkanaście lat kanalizacja się zapchała. Nikt już nie pamięta jak jest zrobiona, zdjęcia dawno się zgubiły, a rury trzeba pilnie udrożnić. W takim razie w którym miejscu będzie wprowadzony przewód do udrażniania rur? Czy uda się go wprowadzić  czy może jest po drodze zbyt dużo kolanek, trójników i zawiłości w których może utknąć? Czy odcinki proste bez żadnego dostępu i rewizji nie są zbyt długie? Przeanalizowanie całego układu rur pod tym kątem może zaoszczędzić sporo problemów w przyszłości.

Po trzecie: zasady projektowania

Definicja: nazewnictwo elementów kanalizacji

W tym artykule posługuje się słownictwem typowym dla branży instalacji sanitarnych. Żeby wszystko było jasne zapoznaj się z krótkimi definicjami najważniejszych pojęć:

Przykanalik – element kanalizacji do którego spływają wszystkie ścieki z budynku. Łączy on instalacje w budynku z odbiornikiem ścieków, czyli np. przydomową oczyszczalnią;

Poziom kanalizacyjny (przewód kanalizacyjny, odpływowy) – jest to rura prowadzona z lekkim spadkiem. Prowadzi ścieki z pionów i przyłączy kanalizacyjnych do przykanalika;

Pion kanalizacyjny – pionowa rura która sprowadza ścieki z wyższych kondygnacji na niższe i prowadzi do poziomów kanalizacyjnych;

Podejście kanalizacyjne – odcinki rur które odbierają ścieki z przyborów sanitarnych i prowadzą je dalej do pionów i poziomów kanalizacyjnych.

Oprócz wyżej wymienionych dwóch ogólnych porad dotyczących planowania przebiegu instalacji kanalizacyjnej istnieje, zestaw bardziej szczegółowych i (mam nadzieję) znanych każdemu wykonawcy zasad. Oto one:

  • Przewody kanalizacyjne układa się ze spadkiem 2-15%, czyli od 2cm do 15cm spadku na każdy metr długości rury. Standardowo stosuje się spadek 2%;
  • Spadek przewodów powinien być jednakowy na ich całej długości;
  • Należy unikać prostopadłych (pod kątem bliskim 90°) połączeń rur. Wszelkie połączenia dwóch przewodów schodzących się w jeden, jak również połączenie pionu z poziomem lub załamanie pojedynczej rury powinny być możliwie najbardziej łagodne. Dlatego należy tu stosować trójniki i kolanka łączące rury pod kątem 45° lub mniejszym.
  • Istnieją ogólne zasady które mówią o minimalnych średnicach poziomów, pionów i podejść kanalizacyjnych. Zwykle jest to minimum DN110 (średnica nominalna 110mm) jeżeli poziom odbiera ścieki z miski ustępowej. Moim zdaniem należy jednak zwiększyć te średnice do następujących: 
    • minimum DN160 dla wszystkich rur układanych pod ziemią i pod posadzką (pionowych i poziomych) w tym obowiązkowo przykanalika; 
    • minimum DN110 dla rur, które znajdują się ponad posadzką parteru i odprowadzają ścieki z misek ustępowych;
    • minimum DN40 (a najlepiej DN50) dla pozostałych podejść.
  • średnice rur powinny być coraz większe (a przynajmniej nie mniejsze) wraz ze zbliżaniem się ścieków do finalnego odbiornika. Innymi słowy: nie można dopuścić do sytuacji, w której ścieki wpadają z większej do mniejszej rury. 
  • Wszędzie gdzie to tylko możliwe (szczególnie na pionach kanalizacyjnych) należy zamontować czyszczaki, czyli otwory z zaślepką przez które, w razie potrzeby, będzie można wyczyścić kanalizację;
  • Wszystkie piony kanalizacyjne muszą być na górze zakończone rurą wywiewną, czyli wentylacją wyprowadzoną ponad dach. Teoretycznie można też stosować zawory napowietrzające, ale są one droższym i bardziej zawodowym rozwiązaniem.
  • Rury które przechodzą przez murowane ściany powinny być ułożone prostopadle do ścian. Jednocześnie w przejściach powinna być wykonana dylatacja z rury o jeden rozmiar większej. Dzięki temu w razie nierównomiernych osiadań budynku rura nie zostanie uszkodzona;
  • Rury kanalizacyjne na zewnątrz budynku muszą być układane w odpowiednich odległościach od innych instalacji. Powinno być to dokładnie opisane w projekcie. Jako minimum przyjmuje się: 
    • 1,5 m od przewodów gazowych i wodociągowych,
    • 0,8 m od kabli energetycznych,
    • 0,5 m od kabli telekomunikacyjnych.

Właściwy materiał na rury kanalizacyjne

Rura kanalizacyjna ma pomarańczowy lub szary kolor, na jednym końcu jest szersza i ma uszczelkę. Podobnie jest z kolankami. Tyle wie każdy, ale to stanowczo za mało żeby dobrać właściwą rurę. W pierwszej kolejności trzeba rozróżnić rury które mają być stosowane na zewnątrz czyli również pod ziemią od tych, które mają być stosowane wewnątrz budynku (nie pod ziemią). W tym artykule skupię się jedynie na tych zewnętrznych. 

Rury przeznaczone do stosowania na zewnątrz najczęściej wykonane są z PVC czyli tworzywa sztucznego znanego powszechnie jako plastik (dokładniej polichlorku winylu). Mają pomarańczowy kolor i nie sposób ich pomylić z szarymi lub innymi przeznaczonymi do stosowania wewnątrz. Ale kolor to nie wszystko. Występują jako rury gładkie i karbowane, co ma wpływ na wytrzymałość rury. Dla budownictwa jednorodzinnego w zupełności wystarczą rury gładkie.

Wytrzymałość rur jest określona w nieco inny sposób niż większości materiałów budowlanych. Zamiast typowej wytrzymałości stosuje się tutaj parametr sztywności obwodowej SN wyrażony w kN/m2. Do wyboru mamy tutaj rury o sztywności wynoszącej kolejno 2, 4, 8, 12 kN/m2. Najważniejsze co trzeba wiedzieć, to fakt, że rury o najniższej sztywności SN=2 kN/m2 nie nadają się do stosowania na zewnątrz pomimo pomarańczowego koloru. Minimum do stosowania pod posadzką to SN=4 kN/m2 lub lepiej SN=8 kN/m2. Jak to sprawdzić? Bardzo prosto: wszystkie rury i kształtki mają ten parametr opisany w widocznym miejscu na powierzchni. Sztywność rury jest też powiązana z grubością jej ścianki. Dla typowych średnic sytuacja wygląda następująco:

  • Rura DN110 SN=4 kN/m2 ma grubość ścianki 3,2mm
  • Rura DN160 SN=4 kN/m2 ma grubość ścianki 4,0mm

Rur i kształtek o mniejszych grubościach ścianek nie można stosować pod ziemią!

Materiały potrzebne na tym etapie

Etap układania rur kanalizacyjnych pod posadzką parteru wymaga zakupu jedynie samych rur i kształtek kanalizacyjnych oraz  piasku (można użyć pozostałego po murowaniu ścian) do wykonania obsypki całej instalacji kanalizacyjnej. Ilość materiałów jest trudna do określenia z góry, więc wykonawcy często kupują materiał z naddatkiem, a to co nie zostanie wykorzystane zwracają sprzedawcy. Koszt materiałów jest zatem również rozliczany powykonawczo.

Kontrola prawidłowego wykonania kanalizacji pod posadzką parteru

Rury kanalizacyjne, które będą znajdowały się pod posadzką parteru wykonuje się już po zasypaniu wnętrza ław fundamentowych gruntem. W tym celu wykopuje się “rowy” w gotowej zasypce, a w nich układa się rury. Jak to powinno wyglądać w praktyce i na co zwrócić uwagę podczas sprawdzania prac? Wyjaśniam:

  • W pierwszej kolejności należy określić przebieg rur oraz miejsca, w których będą znajdowały się podejścia i piony kanalizacyjne. Ich lokalizacja powinna być ustalona możliwie najdokładniej na podstawie Twoich planów co do ustawienia w domu przyborów sanitarnych.
  • W miejscach przewidywanego przebiegu rur kanalizacyjnych wykonuje się wąskie wykopy w których będą układane rury. Szerokość wykopu powinna być taka, aby można było w nim wygodnie i bezpiecznie pracować, natomiast głębokość powinna być o 10-15 większa od planowanego przebiegu dna rury.
  • Dno wykopu należy zasypać warstwą 10-15cm podsypki piaskowej i za pomocą tej podsypki wykonać odpowiednie spadki. Jeżeli fundamenty zostały zasypane żwirem lub pospółką to piasek będzie zabezpieczał rurę przed większymi kamykami które mogą lokalnie uszkodzić rurę. Równomierna podsypka zapewnia też prawidłowe podparcie rur i umożliwia ich łatwe układanie z odpowiednim spadkiem.
  • W tak przygotowanym wykopie układa się rury kanalizacyjne rozpoczynając od najniższego punktu. Koniec rury zakończony kielichem powinien być zawsze wyżej niż koniec bez kielicha – taki układ zapewnia prawidłowy przepływ ścieków.
  • Podejścia i piony kanalizacyjne powinny wystawać ponad zasypkę fundamentów do wysokości planowanego górnego poziomu wylewki betonowej. Na wszystkich otwartych końcach powinny być od razu zamontowane zaślepki (bez uszczelki) tuż po zakończeniu montażu.
  • W piaskowej podsypce powinny być wykonane zagłębienia pod kielichy, tak aby rura na całej swojej długości opierała się na podsypce. Niedopuszczalne jest zasypanie rury, która opiera się na kielichach, a w środku swojej długości “wisi w powietrzu”.
  • Rury i kształtki łączy się przez wciskanie gładkiego końca rury w koniec z kołnierzem i uszczelką. Jest to trwałe i szczelne połączenie, a dla ułatwienia montażu uszczelkę należy posmarować środkiem poślizgowym, albo np. płynem do naczyń. Jednocześnie trzeba pamiętać, że uszczelek nie można smarować olejem samochodowym, smarem lub innymi preparatami na bazie ropy naftowej! Mogą one uszkodzić uszczelki!
  • Zbyt długie rury można docinać na dowolną długość. Po przecięciu należy sfazować krawędź w taki sam sposób jak miało to miejsce na fabrycznie przygotowanym końcu.
  • Po wciśnięciu gładkiego końca rury w kielich z uszczelką warto wyciągnąć go o około 1cm. Umożliwi to niewielkie ruchy rury spowodowane zmianami temperatury i nierównomiernymi osiadaniami. Niektóre rury i kształtki mogą mieć oznaczenie maksymalnej głębokości na jaką wciska się gładki koniec rury w kołnierz. Po zamontowaniu i ułożeniu należy ustawić rury tak aby były ułożone w linii prostej. Nie należy naginać i naciągać zmian kierunku na połączeniach kielichowych.
  • Po ułożeniu wszystkich elementów kanalizacji powinno się sprawdzić spadki za pomocą poziomicy lub niwelatora. Zwykle wynoszą one 2% czyli 2cm na 1m bieżący. Warto również wlać wodę w najwyższych punktach i sprawdzić czy bez problemu spływa do odbiornika. Jeżeli woda spływa bez problemów i nie ma wycieków  to można przystąpić do zasypywania wykopu.
  • Rury kanalizacyjne zasypuje się również piaskiem do wysokości przynajmniej 10-15cm powyżej górnego poziomu rury. Jednocześnie piasek należy zagęszczać delikatnie bez użycia zagęszczarek mechanicznych. Powyżej obsypki piaskowej można dalej zasypywać wykop żwirem lub pospółką.
  • Wykop należy zasypywać warstwami, analogicznie jak miało to miejsce w przypadku zasypywania fundamentów. Do zagęszczana można delikatnie użyć sprzętu mechanicznego dopiero gdy wysokość zasypki wyniesie przynajmniej 30cm ponad górny poziom rury.
wykonanie kanalizacji w domu
Zasady wykonania kanalizacji pod posadzką parteru

Buduj praktycznie

Najniższa cena

Wyżej opisany fragment kanalizacji w Twoim domu jest stosunkowo tani – jego cena nie powinna przekroczyć 1000zł. Ilość materiałów i robocizny jest również stosunkowo niewielka zatem trudno tutaj szukać oszczędności. Najlepszą metodą na tanią kanalizację jest jej maksymalne uproszczenie. Wpłynie to również pozytywnie na jakość całej instalacji.

Najwyższa jakość

Jakość wykonania kanalizacji jest zależna w dużej mierze od dokładności wykonawcy. Stosowanie się do wszystkich wyżej opisanych reguł będzie kluczowe. Drugim równie ważnym aspektem jest jakość samych materiałów, czyli rur i kształtek kanalizacyjnych. Warto wybrać te z wyższej półki, aby instalacja była szczelna i bezobsługowa przez wiele lat.

Najkrótszy czas

Tak jak wspomniałem przy okazji najniższej ceny: wykonanie tego etapu nie trwa długo i wprawna ekipa uwinie się z pracą w jeden dzień. Trudno szukać tutaj istotnej oszczędności czasu.

Mam nadzieję, że wykonanie Twojej instalacji kanalizacyjnej obejdzie się bez żadnych problemów teraz i w przyszłości. Jeśli sprawdzenie wszystkich powyższych porad jest dla Ciebie trudne to poproś o to kogoś bardziej doświadczonego, np. kierownika  budowy lub inną osobę niż wykonawcę. Każda dodatkowa para oczu na budowie łatwiej wychwyci potencjalne błędy.

Powodzenia!

Krystian

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Budujesz swój dom i chcesz uniknąć błędów?

Nie dowiesz się wszystkiego o budowie z jednego artykułu. Zapisz się na newsletter, a otrzymasz powiadomienia o nowych treściach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.