[B029] System drenarski

drenaż fundamentów
Rura drenarska w obsypce z kruszywa. Fot z google

Cześć!

Mamy już za sobą wykonanie hydroizolacji ścian fundamentowych zatem większość inwestorów może odetchnąć z ulgą – woda pochodząca z gruntu im nie straszna. Faktycznie, wysokiej jakości hydroizolacja ochroni Twój budynek przed wodą właściwie w każdej sytuacji. A skoro tak, to po co w ogóle stosuje się drenaż wokół budynku? Może wcale nie warto go robić? Jeżeli jest potrzebny to jak go prawidłowo wykonać? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na wszystkie pytania i wiele więcej.

System drenarski

Pojęcie drenażu najczęściej kojarzy się nam z plastikową rurą z otworami, którą układa się w wykopie tuż obok fundamentu. Niestety to prawda. I celowo piszę „niestety” bo taka praktyka jest bardzo, bardzo pobieżnym traktowaniem tematu. Drenaż to nie tylko rura, ale cały system, którego celem jest odprowadzenie wody znajdującej się w gruncie z dala od budynku. Żeby działał prawidłowo musi być, co oczywiste, prawidłowo zaprojektowany i wykonany. „Wrzucenie” rury drenarskiej do wykopu i zasypanie razem z fundamentami jest półśrodkiem, który w skrajnym przypadku może spowodować więcej szkód niż pożytku.

Piszę tutaj o systemie drenarskim jako o kompleksowym podejściu do zabezpieczenia budynku przed wodą gruntową. Inne zabezpieczenia potrzebne są przy wysokim, a inne przy niskim poziome wód gruntowych. Ponadto bardzo duży wpływ ma rodzaj gruntu, sposób posadowienia budynku i możliwości odprowadzenia wody. Jeżeli chcesz szerzej spojrzeć na to zagadnienie to zapraszam do serii wpisów o podstawach fizyki budowli, szczególnie do tematu [B027] Idealna ściana, dach i podłoga, czyli fizyka budowli cz. 2/3.

Czy warto robić drenaż fundamentów – lepiej nie!

To, że ochrona fundamentów przed wodą jest potrzebna nie ulega żadnej wątpliwości. Musimy przecież zapobiec przedostawaniu się wody do budynku i rozwojowi pleśni, grzybów, niszczeniu materiałów itp. Bardzo obszernie opisałem to zagadnienie w artykule [B023] Hydroizolacja fundamentów. Jeżeli go nie czytałeś, to zachęcam żebyś robił to teraz – pomoże Ci on lepiej rozumieć zagadnienia hydroizolacji.

Mamy dwie zasadnicze możliwości blokowania przepływu wody z gruntu do fundamentów. Pierwsza z nich to zastosowanie idealnie szczelnej bariery, czyli hydroizolacji. Druga to przechwycenie i odprowadzenie wody zanim zbliży się do budynku. Najbardziej skutecznym rozwiązaniem byłoby zastosowanie podwójnego zabezpieczenia, czyli  hydroizolacji i systemu drenarskiego. Oczywiście możemy tak zrobić, jednak wiąże się to z wyższym kosztem budowy. Dlatego, już na etapie projektowania trzeba rozważyć w jaki sposób budynek będzie zabezpieczony przed wodą i które rozwiązanie jest potrzebne.

Hydroizolację należy traktować jako rozwiązanie podstawowe. Dobrze wykonana potrafi skutecznie i przez wiele lat powstrzymać nawet wodę przed wnikaniem w ławy i ściany fundamentowe. Może (a raczej musi) być stosowana w każdych warunkach gruntowych: w glinach, piaskach, przy niskim i wysokim poziomie wód gruntowych. Nie wpływa na okoliczny poziom wód gruntowych i nie wymaga obsługi. Można by powiedzieć: rozwiązanie idealne. Po co w takim razie istnieją systemy drenarskie?

Żeby odpowiedzieć na to pytanie potrzebne jest małe wyjaśnienie. Woda w gruncie może występować w wolnych przestrzeniach pomiędzy ziarenkami gruntu nie wypełniając ich całkowicie. Mamy wtedy do czynienia z wodą, która nie wywiera ciśnienia, ale może wsiąkać w dół albo być podciągana kapilarnie w górę i na boki. W innym przypadku woda może całkowicie wypełniać przestrzenie pomiędzy cząsteczkami gruntu. Zachowuje się ona podobnie do wody, która występuje na powierzchni. Fachowo mówi się wtedy o wodzie pod ciśnieniem atmosferycznym, która wywiera niewielkie ciśnienie na otaczające je obiekty (tak samo jak woda w szklance wywiera niewielkie ciśnienie na ścianki). Zwierciadło takiej wody gruntowej nazywa się zwierciadłem swobodnym. Ponadto istnieje jeszcze jeden niekorzystny przypadek. Przy szczególnym ukształtowaniu warstw geologicznych woda w gruncie przepuszczalnym może być „ściskana” przez leżące wyżej i niżej warstwy nieprzepuszczalne gruntu. Mamy wtedy do czynienia z napiętym zwierciadłem wody gruntowej i wodą występującą pod ciśnieniem wyższym od atmosferycznego.

Woda pod ciśnieniem stanowi największe zagrożenie, bo nie tylko może być „wciągnięta” przez ścianę przy udziale sił kapilarnych, ale też jest „wciskana” przez większe lub mniejsze ciśnienie wody zwane hydrostatycznym. I właśnie tutaj z pomocą przychodzi drenaż. Jego zadaniem jest przechwycenie całej wody pod ciśnieniem (woda bez ciśnienia, czyli tzw. wilgoć i tak zawsze częściowo zostanie) i odprowadzenie z dala od domu. W efekcie poprawia on znacząco warunki pracy hydroizolacji, ale nigdy nie może jej zastąpić.

Skoro tak, to dlaczego w tytule tego akapitu przekornie napisałem, żeby drenażu lepiej nie robić? Bo można ten sam efekt osiągnąć inaczej. Już wyjaśniam. Przy projektowaniu posadowienia każdego budynku, jeżeli to tylko możliwe, powinniśmy posadowić fundamenty powyżej zwierciadła wody gruntowej (ale oczywiście poniżej głębokości przemarzania). Poziom wód gruntowych jest przecież znany z przeprowadzonych wcześniej badań geotechnicznych. Gdy klasyczne ławy i ściany fundamentowe byłyby zbyt głęboko to warto rozważyć posadowienie budynku na płycie. W ten sposób unikamy kontaktu podziemnej części budynku z wodą pod ciśnieniem. Jest to najlepsze możliwe rozwiązanie i jedynie 100% skuteczne. Wtedy drenaż nie jest potrzebny, a hydroizolacja musi poradzić sobie jedynie z wodą podciąganą kapilarnie.

Drenaż powinien zostać użyty tylko wtedy, gdy nie ma innej możliwości niż posadowienie budynku poniżej zwierciadła wody gruntowej. W praktyce ogranicza się to zwykle do kilku przypadków:

  • Budynki podpiwniczone;
  • Bardzo wysoki poziom wód gruntowych, podchodzących niemal pod poziom terenu;
  • Budowa na skarpie, gdzie woda gruntowa napiera na budynek z jednej strony.

Uwaga
Woda w gruntach słabo przepuszczalnych również może zalegać okresowo przy fundamencie i wywierać na niego niewielkie ciśnienie. Można je zredukować przez zastosowanie warstwy drenażowej przy ścianie fundamentowej, a niewielką ilóść wody odprowadzić do małego drenażu. Warto rozważyć zastosowanie takiego rozwiązania w budynkach z piwnicą i gdy obawiasz się, że hydroizolacja może być z jakiegoś powodu nie szczelna na 100%.

Gdy drenaż rzeczywiście jest niezbędny to należy go wykonać na podstawie projektu, a nie na zasadzie „zawsze się tak robi”. Pamiętaj też, że wykonanie drenażu nie zwalnia z wykonania solidnej hydroizolacji przeciwwodnej.

obniżenie wody gruntowej
Schemat działania drenażu przez obniżenie poziomu wód gruntowych

Nie wszystko jest jasne i masz wątpliwości? Zapytaj w komentarzu albo dołącz do Grupy wsparcia na Facebooku!

Wady systemów drenarskich

Pewnie zacząłeś się już zastanawiać dlaczego od samego początku zalecam unikanie drenażu. Przecież podwójne zabezpieczenie przed wodą jest lepsze niż pojedyncze. Tak, to prawda, tylko że nie zawsze jest potrzebne. Poza tym systemy drenarskie mają kilka wad o których nie można zapomnieć:

  • Drenaż jest drogi. Cena taniej rury drenarskiej w żaden sposób nie odzwierciedla rzeczywistego kosztu dobrego systemu drenarskiego. Dlatego nie warto wykonywać drenażu „na zapas” albo tam gdzie da się go uniknąć. O elementach i złożoności całego systemu przeczytasz w dalszej części artykułu.
  • Drenaż trzeba serwisować. Woda która jest zbierana przez rurę drenarską niesie ze sobą drobne cząsteczki gruntu. Z czasem osadzają się one w osadnikach i rurach, a w skrajnym przypadku mogą całkowicie zablokować perforację rury. Wtedy drenaż przestaje działać, czyli jest tak jakby go nie było i znów musimy polegać tylko na hydroizolacji. Dlatego drenaż należy regularnie kontrolować, a w razie potrzeby czyścić.
  • Zastosowanie drenażu nie zwalnia z wykonania hydroizolacji. Tak naprawdę hydroizolacja powinna być wykonana tak, jakby drenażu nie było. Musi ona działać tym bardziej w momencie, gdy drenaż ulegnie awarii lub zamuleniu.
  • Nie zawsze jest gdzie odprowadzić wodę z drenażu. Rury i studzienki drenarskie są położone dość głęboko pod poziomem terenu. Jeżeli Twoja działka jest płaska i w okolicy nie ma kanalizacji deszczowej lub innego odbiornika, to nie ma gdzie w naturalny sposób skierować wody z drenażu. Wtedy może być konieczne wykonanie przepompowni, a to oznacza dodatkowe koszty i kolejny element, który trzeba serwisować.
  • Drenaż wykonany na zasadzie „zawsze się tak robi” może być nie skuteczny. System drenażowy powinien być dopasowany do lokalnych warunków gruntowo-wodnych i wykonany z myślą o wieloletniej eksploatacji. Np. ułożenie rur drenarskich zbyt wysoko może nie wystarczyć do obniżenia wód gruntowych poniżej fundamentów, a źle dobrane warstwy filtrujące mogą spowodować szybkie zamulenie rur.
  • Drenaż wpływa na warunki gruntowo-wodne. Jest to najbardziej niebezpieczna cecha każdego drenażu. Grunt występujący na Twojej działce ma określone właściwości przy określonej zawartości wody. Zmiana ilości wody w gruncie powoduje zmianę parametrów technicznych gruntu takich jak wytrzymałość lub moduł ściśliwości, który odpowiada za osiadania. Sprawa staje się jeszcze bardziej poważna w gruntach ekspansywnych, które zmieniają swoją objętość pod wpływem wody (pisałem o tym tutaj). Dlatego obniżenie poziomu wód gruntowych poniżej ław fundamentowych, chociaż stosunkowo proste do wykonania, jest poważną zmianą z punktu widzenia posadowienia budynku. Nie można tego robić bez porozumienia z konstruktorem. Z drugiej strony właśnie obniżenie zwierciadła wód gruntowych jest tym co chcemy uzyskać przez zastosowanie drenażu. I żeby je obniżyć do odpowiedniego poziomu konieczne jest obliczenie odpowiedniej głębokości, średnicy i odległości od fundamentu całego układu rur drenarskich. Nie zalecam tego robić na własną rękę ani tym bardziej „na oko”.
  • Drenaż nie powinien służyć do obniżenia napiętego zwierciadła wody gruntowej. Jest to stosunkowo rzadka sytuacja, nie wolno o niej zapomnieć. Jeżeli woda na Twojej działce występuje pod ciśnieniem większym od atmosferycznego to obniżenie jej zwierciadła spowoduje poważne zmiany w warunkach gruntowo-wodnych w całej okolicy. W skrajnym przypadku drenaż może zamienić się dosłownie w rzeczkę, którą cały czas leci woda i wymywa grunt z rejonu fundamentów. Posadowienie w takich warunkach bezwzględnie wymaga omówienia tematu z konstruktorem i geotechnikiem.

Jaki z tego wszystkiego płynie wniosek? Bardzo prosty: drenaż to poważny element budynku. Lepiej budować z dala od wody gruntowej i nie stosować drenażu kiedy to tylko możliwe, a gdy już musi być użyty to powinien zostać dobrze zaprojektowany.

Uwaga
Jak pewnie zauważyłeś z tego artykułu, nie jestem wielkim zwolennikiem drenażu. Jest tak dlatego, że lubię upraszczać wszystkie rozwiązania i jednocześnie zakładam, że hydroizolacja w Twoim budynku zostanie wykonana zgodnie ze sztuką i będzie całkowicie szczelna. Jest to oczywiście możliwe, ale wcale nie łatwe. Jeżeli masz wątpliwości, czy Twój wykonawca potrafi zrobić idealnie szczelną hydroizolację to pomiń wszystkie powyższe wywody teoreyczne, pogódź się z wadami drenażu i po prostu go wykonaj. Pamiętaj, że skuteczna ochrona przed wodą jest ważniejsza niż mój osobisty pogląd, prostota budowy, a nawet oszczędność na tym etapie budowy.

Elementy systemu drenarskiego

Myślę, że przekonałem Cię, aby do tematu drenażu podejść ostrożnie i z rozwagą. Oczywiście zdaje sobie sprawę, że nie zawsze można go uniknąć, dlatego pokrótce przedstawię Ci ogólną zasadę budowania systemów drenarskich. Na wstępie chciałbym jednak jeszcze raz podkreślić: drenaż powinien być dobrany do lokalnych warunków gruntowo-wodnych przez projektanta. Szczególnie ważne są: średnica i perforacja rur, odległość pozioma od fundamentów, głębokość ułożenia rur i dobór warstw filtracyjnych. Dlatego też przytoczone tutaj wartości i rozwiązania traktuj jedynie jako przykładowe.

W skład systemu drenarskiego wchodzą:

  1. Rura drenarska – jest to perforowana, karbowana rura z tworzywa sztucznego. Dzięki perforacji zbiera wodę z otaczającego gruntu i odprowadza poza obręb budynku. Sumaryczna powierzchnia otworów na powierzchni rury wpływa na szybkość odbierania wody z gruntu, czyli im większa tym lepiej.
  2. Studzienka drenarska – jest to studzienka z tworzywa sztucznego. Służy do połączenia rur drenarskich w narożach i skrzyżowaniach. Jednocześnie pełni funkcję osadnika dla drobnych cząsteczek niesionych przez wodę i umożliwia rewizję oraz czyszczenie rur. Dodatkowymi elementami systemu są złączki, kształtki, pokrywy itp.
  3. Warstwa filtrująca – jest to warstwa (lub warstwy) która oddziela grunt rodzimy/grunt zasypowy od rury drenarskiej. Jej zadaniem jest filtrowanie wody z najdrobniejszych cząsteczek gruntu tak, aby powstrzymać zamulanie rury. Często stosowana jest podwójna warstwa filtrująca. Pierwszą z nich stanowi obsypka mineralna (z piasku, żwiru lub kamienia) wokół rury. Drugą jest mata z tworzywa sztucznego nawinięta wokół rury drenarskiej.
  4. Geotkanina (lub geowłóknina)– jest to materiał z tworzywa sztucznego, którego zadaniem jest oddzielenie mineralnej warstwy filtracyjnej od gruntu rodzimego. Dzięki temu np. żwir filtrujący nie miesza się z gruntem rodzimym, a jednocześnie możliwy jest przepływ wody. Geotkanina zapobiega też dostawaniu się korzeni drzew i gryzoni w głąb warstwy filtrującej.
  5. Pionowa warstwa drenażowo-wentylacyjna przy ścianie fundamentowej. Wykonuje się ją np. z folii kubełkowej zespolonej z geowłókniną. Przerywa ona podciąganie kapilarne z gruntu do ściany i umożliwia spływ wody do rury drenarskiej.
  6. Grunt zasypowy – jest to grunt, który wypełnienia wykop po zewnętrznej stronie fundamentów. Zwykle stosuje się żwiry lub piaski w miejscach gdzie potrzebne będzie utwardzenie terenu lub grunt rodzimy w pozostałych miejscach.

Opaska wokół budynku na powierzchni terenu – stanowi warstwę wykończeniową i dekoracyjną, która jednocześnie pełni kilka funkcji: umożliwia odprowadzenie wody deszczowej do drenażu, umożliwia odparowanie wody z górnej części gruntu, umożliwia wentylację przestrzeni przy ścianie fundamentowej. Najczęściej wykonuje się ją z kruszywa płukanego frakcji 8-16mm.

Przykład budowy drenażu opaskowego w gruntach nieprzepuszczalnych

Poniżej przedstawiam klasyczne rozwiązanie systemu drenarskiego przeznaczonego do gruntów nieprzepuszczalnych i przepuszczalnych. Jest to rozwiązanie poprawne, skuteczne i zwykle bezpieczne dla konstrukcji. Pamiętaj jednak, że jest to tylko przykład, a nie gotowe rozwiązanie dla Twojej budowy.

drenaż wokół budynku
Przykładowe rozwiązanie drenażu pierścieniowego – widok z góry

Drenaż pierścieniowy wykonuje się wokół budynku po obrysie fundamentów. Składa się on z odcinków prostych równoległych do ścian fundamentowych i połączeń w narożnikach. Przy planowaniu przebiegu rur drenarskich należy dążyć do tego, aby ich odcinki były zawsze proste i możliwie krótkie.

W prostych warunkach gruntowo-wodnych i dla mniejszych budynków, takich jak domy jednorodzinne zwykle nie przeprowadza się skomplikowanych obliczeń hydraulicznych i przyjmuje rury drenażowe perforowane o średnicy 100mm. Rury układa się ze spadkiem 0,4-0,5%, czyli 4-5mm na każdy 1 metr długości. Na wszystkich narożnikach i załamaniach powinny znaleźć się studzienki rewizyjne (najlepiej z osadnikiem), a w ostatniej studzience przed odbiornikiem wody studzienka musi mieć osadnik o pojemności min. 35l. Dzięki osadnikom drobiny gruntu i zanieczyszczenia zostaną w dużej mierze przechwycone w studzienkach i nie będą zamulały rur drenarskich.

drenaż w gruntach nieprzepuszczalnych
Przykładowe rozwiązanie drenażu opaskowego - przekrój

Patrząc na kolejność prac i układ wszystkich elementów systemu drenarskiego w przekroju można stwierdzić, że pierwszym wykonanym elementem powinna być warstwa drenażowo-wentylacyjna, (np. z folii kubełkowej) ułożona na ścianie fundamentowej. Był to jednocześnie ostatni element związany z ociepleniem i hydroizolacją fundamentów o czym pisałem tutaj. Kolejne elementy składowe to:

  • odpowiednio ukształtowany wykop,
  • geotkanina o wysokiej przepuszczalności wody,
  • pierwsza warstwa filtracyjna z kruszywa mineralnego,
  • druga warstwa filtracyjna z tworzywa sztucznego,
  • rura drenażowa.

Ich układ przedstawiłem na powyższym rysunku. Istotne jest to, że kolejne warstwy współpracujące z drenażem (filtrujące, geotkanina) powinny otaczać rurę ze wszystkich stron.

Kilka słów komentarza należy się tu szczególnie warstwom filtracyjnym. Ich zadaniem jest przede wszystkim filtrowanie wody z zanieczyszczeń, aby zapobiegać zamulaniu rury. Poza tym zwiększają szybkość odprowadzania wody w  gruntach słabo przepuszczalnych i zapewniają odpowiednie posadowienie rurociągu.

Pierwszą (którą napotyka woda) warstwą filtrującą jest obsypka mineralna, czyli piasek, żwir lub grube kruszywo płukane itp. Prawidłowe działanie tej warstwy, a zatem całego drenażu, zależy od właściwego doboru uziarnienia. Innymi słowy: rury drenarskiej nie powinno się po prostu zasypać piaskiem albo żwirem „i już”. Kruszywa o zbyt małej średnicy ziaren, a szczególnie takie które zawierają drobne cząstki iłu, gliny, lub pyłu nie będą chronić rury przed zamulaniem, a wręcz przeciwnie. Dobry projekt drenażu powinien określać jakiego kruszywa użyć w tym celu. Jako absolutne minimum można przyjąć obsypkę z grubego żwiru, a najlepszy rozwiązaniem będzie kruszywo płukane 8-16mm. Zwykle grubość takiej obsypki wynosi około 20cm z każdej strony rury drenażowej.

Drugą z warstw filtrujących jest gotowa, fabrycznie montowana na rurze drenarskiej włóknina polipropylenowa (PP). Nie jest ona obowiązkowa, ale dodatkowo zapobiega zamulaniu się rur drenarskich. Warto ją zastosować w gruntach o dużej zawartości drobnych cząstek, czyli glinach, pyłach i iłach. Dostępne są różne gramatury filtrów PP, które należy dobrać zależnie od otaczających gruntów zgodnie z zaleceniami producenta.

Sposób montażu wszystkich elementów jest bardzo prosty. W odpowiednio ukształtowanym wykopie układa się z naddatkiem geotkaninę, na niej usypuje i zagęszcza mineralną warstwę filtracyjną. W tej warstwie należy wykonać odpowiednie spadki dla rury drenarskiej. Następnie układa się samą rurę owiniętą drugą warstwą filtracyjną. Kolejnym krokiem jest dalsze zasypywanie drenażu kruszywem mineralnym. Gotową warstwę filtracyjną przykrywa się naddatkiem geotkaniny i całość zasypuje gruntem.

Po zakończeniu budowy wokół budynku wykonuje się tzw. opaskę. Najlepszym rozwiązaniem jest opaska z kruszywa płukanego, lub otoczaków ponieważ umożliwia zarówno odprowadzenie wody opadowej do drenażu jak i odparowanie wilgoci z wierzchniej warstwy gruntu. Temat ten poruszę bardziej szczegółowo na późniejszych etapach budowy.

Wymiary elementów systemu drenażowego

Zapewne zauważyłeś, że od samego początku tego przykładu unikam podawania konkretnych wymiarów takich jak odległość rury drenażowej od fundamentu, głębokość rury względem fundamentów, grubość obsypki filtracyjnej itp. Nie robę tego celowo ponieważ wszystkie te wymiary powinny być dopasowane do lokalnych warunków gruntowo-wodnych i zawarte w projekcie. Szczególnie głębokość i odległość drenu od fundamentu są podstawowymi parametrami odpowiadającymi za skuteczne obniżenie zwierciadła wody gruntowej i nie można och dobierać na zasadzie „na oko”.

Z drugiej strony nie chcę Cię pozostawiać bez żadnych informacji dlatego podam kilka ogólnych zasad, którymi można się kierować. Pamiętaj jednak żeby traktować je bardziej jako przykład niż absolutną wyrocznię.

Głębokość ułożenia drenażu jest zależna przede wszystkim od przepuszczalności gruntu i powiązanej z tym wysokości wzniosu kapilarnego. W praktyce przyjmuje się głębokość ułożenia drenażu 30-100cm w gruntach przepuszczalnych i 60-200cm w gruntach nieprzepuszczalnych licząc od spodu posadzki w gotowym budynku. Jednocześnie drenaż nie może być wyżej niż wynika to z głębokości przemarzania gruntu w danym rejonie kraju.

Zauważ, że tak dobrana głębokość ułożenia rury drenarskiej może znajdować się powyżej lub poniżej  poziomu posadowienia (szczególnie w budynkach z piwnicą). Jeżeli rura jest powyżej fundamentów, to może być układana blisko ławy fundamentowej (w odległości 10-20cm). Jest to rozwiązanie bezpieczne ze względu na stabilność konstrukcji, ale nie zabezpiecza ławy i ściany fundamentowej przed kapilarnym podciąganiem wody i trzeba tu pamiętać o prawidłowej hydroizolacji. W przypadku gdy rura drenażowa ma znajdować się poniżej poziomu fundamentu, wtedy należy zwrócić szczególną uwagę na jej odległość od krawędzi ławy i przepuszczalność gruntów pod fundamentem. Zbyt bliskie i zbyt głębokie ułożenie rury przy gotowym fundamencie może naruszyć jego stateczność i spowodować dosłownie katastrofę budowlaną. A jeżeli grunty pod fundamentem są nieprzepuszczalne to prawdopodobnie konieczna będzie ich wymiana na samym początku budowy (po raz kolejny narzuca się myśl, że łatwiej posadowić budynek powyżej wody gruntowej niż próbować obniżyć jej zwierciadło). Jeżeli u Ciebie występuje taka sytuacja to wykonanie drenażu należy koniecznie skonsultować z projektantem już na etapie przygotowywania projektu budowlanego.

Pracując na budowach ciągle spotykam się z tymi samymi błędami. Ty możesz ich łatwo uniknąć. Po prostu zapisz się na newsletter i pobierz darmowy ebook!

Dodatkowo otrzymasz 10 plików pomocnych przy budowie domu i powiadomienia o nowych artykułach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.

Przykład drenażu opaskowego w gruntach przepuszczalnych

Zapewne spotkałeś się już z powszechnym w Internecie rozróżnieniem drenażu przeznaczonego dla gruntów przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych. Obydwa rozwiązania są teoretycznie poprawne, ale w praktyce sytuacja wygląda nieco inaczej i sprowadza się do jednego rozwiązania: jak dla drenażu w gruntach nieprzepuszczalnych. Sam przeczytaj dlaczego.

Drenaż w gruntach nieprzepuszczalnych składa się z siedmiu zasadniczych elementów, o których pisałem wcześniej:

  1. Rura drenarska;
  2. Studzienka drenarska;
  3. Warstwa filtrująca;
  4. Geotkanina;
  5. Pionowa warstwa drenażowo-wentylacyjna;
  6. Grunt zasypowy;
  7. Opaska wokół budynku na powierzchni terenu.

Teoretycznie w gruntach przepuszczalnych można zrezygnować z pozycji 4 i 5, czyli z geotkaniny i pionowej warstwy drenażowo-wentylacyjnej, ale czy warto? Geotkanina jest stosunkowo tania i zapobiega mieszaniu się gruntu zasypowego z filtrem mineralnym. Moim zdaniem nie warto tutaj oszczędzać. Rozwiązaniem pośrednim w korzystnych warunkach gruntowych będzie pominięcie geotkaniny razem z mineralną warstwą filtrującą i zastosowanie jedynie filtru PP owiniętego wokół rury drenarskiej.

Podobnie jest z warstwą wentylacyjno-drenażową. W gruntach przepuszczalnych jej rolę pełni sam grunt zasypowy, ale pamiętaj że folia kubełkowa i tak jest potrzebna dla ochrony termo i hydroizolacji ściany fundamentowej. Znów tylko pozorna oszczędność. W efekcie prawidłowo zaprojektowany i wykonany system drenażowy będzie zwykle wyglądał dokładnie tak samo zarówno w gruntach przepuszczalnych jak i nieprzepuszczalnych.

Woda z drenażu

Gdy mamy już gotowy drenaż opaskowy wokół domu pozostaje nam jeszcze jedna kwestia do rozwiązania. Co zrobić z wodą zebraną przez drenaż? Oczywiście trzeba ją odprowadzić z dala od budynku i na to mamy kilka sposobów:

  • Odprowadzenie do kanalizacji deszczowej – jest to bardzo dobry, bo skuteczny i tani sposób. Niestety nie wszędzie istnieje taka kanalizacja;
  • Odprowadzenie wody deszczowej na działce w sposób grawitacyjny – gdy Twoja działka jest duża i ma powierzchnię ze spadkiem to bardzo łatwo można pokierować wodę z drenażu na tereny zielone i tam pozwolić jej wsiąknąć w grunt lub odparować. Można też skierować wodę do własnego oczka wodnego lub stawu.
  • Rozsączanie wody pod powierzchnią terenu – gdy powyższa metoda rozprowadzenia wody z drenażu na powierzchni terenu jest niewystarczająca to można zastosować rozsączanie podziemne. Służy do tego specjalny system rozsączający umieszczony na działce pod powierzchnią gruntu.
  • Zbieranie wody w zbiorniku podziemnym – w przypadkach gdy nie ma możliwości odprowadzenia wody grawitacyjnie, tzn. gdy woda musi być usunięta z drenażu „pod górę”, należy zbierać ją w pierwszej kolejności w podziemnym szczelnym zbiorniku. Dalej woda jest przepompowywana do kanalizacji lub do rozsączania.

Wyżej opisane przykłady zagospodarowania wody z drenażu to jedynie zarys możliwości. Szersze opisanie tego zagadnienia to temat na oddzielny artykuł.

Drenaż, a odprowadzenie wody deszczowej

Na koniec pozostał mi jeszcze jeden temat, o którym warto wspomnieć. Często można spotkać się z sytuacją gdy rury drenarskie wykorzystywane są do odprowadzenia wody z dachu. Typowe rozwiązanie wygląda tak: deszcz z dachu spływa do rynien, następnie do rur spustowych i do studzienek drenarskich. Dalej przez rurę drenażową jest odprowadzany do odbiornika wody. Takie rozwiązanie jak najbardziej działa, ale czy jest poprawne?

Zauważ że najważniejszym celem drenażu jest odprowadzenie wody z gruntu z dala od budynku. Kiedy jest pusty bo cała woda gruntowa została odprowadzona, to drenaż może też działać w drugą stronę. Gdy nalejemy do niego wody deszczowej to oczywiście większość z niej zostanie odprowadzona, ale część będzie wsiąkała w grunt. Drenaż będzie działał jako rozsączanie wody deszczowej tuż przy fundamencie. A przecież nie o to nam chodziło. W gruntach dobrze przepuszczalnych nie powinno to być problemem (o ile masz porządną hydroizolację), ale w glinach albo w gruntach ekspansywnych będzie już gorzej. Dlatego uważam, że kanalizacja deszczowa powinna być osobnym systemem z rur bez perforacji. Ale to już temat na zupełnie inny artykuł…

Buduj praktycznie

Najniższa cena

Najtańszy system drenażowy to taki którego nie ma. Dlatego jeżeli zależy Ci na kosztach to przede wszystkim trzeba próbować posadowić budynek ponad poziomem wód gruntowych.

Gdy drenaż jest konieczny to należy go wykonać tak, aby działał skutecznie i bezobsługowo przez wiele lat, więc trudno będzie tutaj zaoszczędzić.

Najwyższa jakość

Drenaż jest elementem zabezpieczenia budynku przed wodą pochodzącą z gruntu. Jeżeli ma dobrze pełnić swoją rolę to musi zostać profesjonalnie zaprojektowany i wykonany. Drenaż na zasadzie „zawsze się tak robi” nie jest najlepszym wyborem. Jednocześnie pamiętaj, że drenaż jedynie wspomaga hydroizolację fundamentów i to ona przede wszystkim musi być prawidłowo wykonana.

Najkrótszy czas

Czas wykonania idzie w parze z kosztami, czyli najlepiej gdy drenażu nie trzeba wykonywać wcale.

Gdy jednak drenaż wykonać trzeba, najlepiej zrobić to raz, a dobrze tak aby uniknąć poprawek.

Budowa drenażu opaskowego w domu jednorodzinnym jest zagadnieniem trudniejszym niż się na pierwszy rzut oka wydaje. Na początku trzeba sobie odpowiedzieć czy w ogóle jest potrzebny i jak ewentualnie można go uniknąć. Potem należy dobrać jego parametry i rozwiązania tak, aby działał prawidłowo przez wiele lat. Zagadnienia, które tu poruszyłem to zaledwie „czubek góry lodowej” z zakresu drenaży, dlatego dociekliwych czytelników odsyłam do dodatkowej lektury dostępnej tutaj.

Na koniec życzę Ci posadowienia domu bez wód gruntowych 🙂

Powodzenia!

budowa w praktyce

4 komentarzy do “[B029] System drenarski

  1. Witaj Krystian,
    Podczas kopania wykopu pod ławy fundamentowe koparkowy uszkodził w 2-3 miejsach stary system drenarski (rury ceramiczne), które „przecinają” mój budynek w 2 miejscach. Jest to przecięcie na całej szerokości budynku, czyli system znajduje się pod przyszłym budynkiem. Co powinienem teraz zrobić? Odtworzenie jest niemożliwe, gdyż musiałbym przebijać w kilku miejscach ławy fundamentowe + nie chce aby woda płynęła pod moim budynkiem. Czy zastosowanie systemu drenarskiego rozwiąże mój problem?

    1. Witaj Michał,
      Trudno mi zdalnie ocenić sytuację, ale skoro pod Twoim domem ktoś wybudował drenaż, to prawdopodobnie był tam potrzebny. Na pewno będziesz musiał zrobić drenaż wokół nowego domu, ale musisz też skonsultować się z projektantem, który określi jak ma on wyglądać. Sytuacja może być dość skomplikowana ze względu na różne rzędne istniejącego drenażu i nowych fundamentów.

  2. Witaj Krystianie. Mam działkę na stoku ok. 15% pochylenia. Grunt rodzimy glina z piachem, małoprzepuszczalny. Plac pod dom i kilka metrów dookoła został wypoziomowany – wybrany grunt. Poziom wód gruntowych więcej niż 1m poniżej ławy fundamentowej. Dom będzie stał na zboczu górki, z której będzie spływać woda opadowa. Zastanawiam się czy trzeba robić drenaż wokół domu czy wystarczy jakiś murek oporowy dla spływającej wody i odpowiednio ukształtowany spadek?
    W projekcie mam drenaż opaskowy.
    Proszę o podpowiedź jeśli to nie problem 😉
    Pozdrawiam.
    Mariusz.

    1. Witaj Mariusz!
      W Twojej sytuacji warto zrobić drenaż zgodnie z projektem, ale nie tylko.
      Przy budowie domu na terenie ze spadkiem, pierwszym i najważniejszym punktem jest zabezpieczenie domu przed napływem wody z górki. W tym celu należy zastosować odpowiednie spadki odprowadzające wodę obok domu. Druga sprawa to drenaż, który odprowadzi pozostałą część wody spływającej z góry, wody deszczowe i ewentualnie wody gruntowe. Jednym słowem trzeba zrobić: odpowiednie ukształtowanie terenu i drenaż.
      Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Witaj Inwestorze!

Na budowach i w projektach ciągle widzę te same, powtarzające się błędy. Ty nie musisz ich popełniać. Przecież możesz zapisać się na newsletter i pobrać darmowy ebook!

Oprócz niego dostaniesz 10 innych przydatnych plików i przypomnienia o nowych artykułach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.