[B049] Ściany nośne piwnicy – pustaki szalunkowe dobre na wszystko?

pustaki szalunkowe
ZDJĘCIE: GAIK.pl

W tym artykule znajdziesz:

  • omówienie funkcji nośnej ściany piwnicy;
  • sposoby na zapobieganie zawilgoceniu ścian piwnicy;
  • pomoc w doborze najlepszego materiału do budowy ścian;
  • przedstawienie ważnych detali przy budowie ściany;
  • listę potrzebnych materiałów;
  • listę kontrolną sprawdzenia wykonanych prac.

Witaj Inwestorze!

Największą popularnością we współczesnym budownictwie cieszą się domy parterowe lub z poddaszem użytkowym, ale bez piwnicy. Nic w tym dziwnego, bo budowa piwnicy to istotny koszt, a przecież każdy chce wybudować dom jak najtaniej. Z drugiej strony piwnica ma wiele ciekawych zalet: dodatkowa powierzchnia użytkowa, bardzo dobre miejsce do przechowywania lub na kotłownię czy garaż. Piwnica nie zajmuje dodatkowego miejsca na działce, więc może być świetnym wyborem na małych działkach w obliczu stale rosnących cen gruntu. Dlatego jeśli zdecydujesz się na budowę domu z piwnicą, mam dla Ciebie kilka podpowiedzi jak ją wybudować.

Jakie funkcje pełnią ściany w piwnicy?

Piwnica, a zatem również ściany piwnicy, są połączeniem wielu cech, o których pisałem na blogu przy okazji omawiania innych elementów konstrukcyjnych. Budowę piwnicy zaczynamy oczywiście od fundamentów i tutaj sprawa jest prosta. Niezależnie od tego, czy budujesz dom z piwnicą czy bez, samo posadowienie będzie bardzo podobne. Wszystko co powinieneś wiedzieć o ławach fundamentowych znajdziesz w artykułach [B021] Wykopy pod ławy fundamentowe, [B022] Ławy fundamentowe.
Kolejny krok to budowa ścian piwnicy i tutaj mamy połączenie wiedzy o której pisałem przy okazji omawiania ścian fundamentowych i ścian parteru. Odpowiednie artykuły które warto przeczytać to: [B024] Ściany fundamentowe, [B033] Murowane ściany nośne parteru, [B041] Ściany kolankowe i szczytowe poddasza. Tutaj rozprawkę na temat ścian piwnicy zacznijmy od omówienia najważniejszych cech i różnic w stosunku do ścian fundamentowych i ścian parteru.

Ściana konstrukcyjna piwnicy, czyli funkcja nośna

Ściany konstrukcyjne: fundamentowe, parteru, poddasza czy piwnicy pełnią oczywistą funkcję jaką jest przenoszenie obciążeń z wyższych części budynku na fundament. Jednak każda z tych ścian ma swoje specyficzne zadania. “Najłatwiej” mają ściany parteru, bo przenoszą głównie obciążenia pionowe (np. od ciężaru budynku i obciążeń użytkowych), a obciążenia poziome (od wiatru) są zwykle pomijalnie małe. Podobnie jest w przypadku ścian fundamentowych, gdzie dominują obciążenia pionowe, a poziome od naporu gruntu po stronie zewnętrznej i wewnętrznej się równoważą. Nieco “trudniej” mają ściany poddasza, które muszą również przenosić obciążenia poziome od wiatru i rozporu więźby dachowej. W podobnej sytuacji znajdują się ściany piwnicy. Są one u dołu zamocowane w ławie fundamentowej, u góry “podparte” są o strop, a po ich zewnętrznej stronie znajduje się grunt. Jego napór próbuje wepchnąć ścianę do środka, złamać ją lub przewrócić. Jest to realne zagrożenie, którego nie można pominąć przy budowie domu i dlatego ściany piwnicy muszą być zaprojektowane i wykonane tak, aby bezpiecznie wytrzymać napór gruntu. Jeśli w tym momencie w Twojej głowie pojawiło się pytanie: “czyli jak te ściany wykonać” to mam dla Ciebie tylko jedną słuszną odpowiedź: zgodnie z projektem. Wytrzymałość ścian piwnicy pod naporem gruntu zależy od bardzo wielu czynników takich jak: wysokość i grubość ściany, poziom terenu po stronie zewnętrznej, rodzaj gruntu napierającego na ścianę, wielkości obciążeń pionowych działających na ścianę i oczywiście od użytych materiałów. Dlatego zawsze i bez wyjątku, właściwie rozwiązanie musi być dobrane przez projektanta.

Pracując na budowach ciągle spotykam się z tymi samymi błędami. Ty możesz ich łatwo uniknąć. Po prostu zapisz się na newsletter i pobierz darmowy ebook!

Dodatkowo otrzymasz 10 plików pomocnych przy budowie domu i powiadomienia o nowych artykułach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.

Funkcja przeciwpożarowa, izolacji akustycznej

O dwóch funkcjach wymienionych w nagłówku szerzej pisałem przy okazji omawiania ścian parteru. Ze spełnieniem wymogów p.poż. zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zwykle nie ma żadnych problemów, bo popularne materiały do budowy ścian piwnicy są całkowicie odporne na ogień.

Izolacyjność akustyczna ścian piwnicy jest pomijalna, bo przecież w piwnicy nikt nie mieszka, a na dodatek ściany w większości zasypane są z zewnątrz gruntem.

Izolacyjność termiczna i paroprzepuszczalność

Bardzo ważnym aspektem jest izolacyjność termiczna piwnicy, bo jej zadaniem jest nie tylko zmniejszenie strat ciepła, ale również zabezpieczenie przed zawilgoceniem. Ze względu na niższe temperatury w piwnicy niż w pomieszczeniach mieszkalnych, konieczne jest ich ocieplenie przynajmniej na tyle, aby ściany nie schłodziły się poniżej punktu rosy i nie doszło do kondensacji pary wodnej. Zatem minimalna grubość ocieplenia i minimalna wartość współczynnika przewodzenia ciepła λ (lambda) musi zostać dobrana przez projektanta na podstawie obliczeń cieplno-wilgotnościowych.

Konieczność zabezpieczenia ściany przed kondensacją jest też związana z utrudnionym wysychaniem ścian poniżej gruntu, gdzie mur pokryty jest szczelną hydroizolacją. Już wyjaśniam o co chodzi. W idealnym przypadku, ściana np. parteru umożliwia przepływ pary wodnej, czyli wysychanie, zarówno do środka jak i na zewnątrz. W naszym klimacie, gdzie sezon grzewczy trwa nawet 9 miesięcy, dominującym kierunkiem przepływu pary jest od środka na zewnątrz. Kierunek ten odwraca się latem na około 3 miesiące.

Ściana piwnicy, niezależnie od materiału z jakiego jest wykonana, musi od strony zewnętrznej być pokryta szczelną hydroizolacją. Popularnym materiałem hydroizolacyjnym jest masa polimerowo-bitumiczna (tzw. KMB), która bardzo dobrze chroni ścianę przed wodą, ale również całkowicie blokuje przepływ pary wodnej. Tym samym ściana może wysychać tylko i wyłącznie w kierunku do środka. Czy to źle? Takie rozwiązanie może być dużym problemem jeżeli dojdzie do problemów z kondensacją lub nieszczelnością hydroizolacji. Na szczęście są na to dwa sposoby:

  • dobór przez projektanta odpowiedniej termoizolacji na podstawie obliczeń cieplno-wilgotnościowych. Ten sposób należy traktować jako rozwiązanie minimum, a jeżeli okaże się nieskuteczne to:
  • wykonanie zewnętrznej hydroizolacji poziomej i pionowej ścian piwnicy za pomocą masy polimerowo-cementowej, która jest paroprzepuszczalna.

A jak na paroprzepuszczalność przegrody wpływa sam materiał ściany? Typowe materiały takie jak bloczki betonowe, beton monolityczny albo pustaki keramzytobetonowe mają bardzo dobrą paroprzepuszczalność, więc ich wpływ na wysychanie ścian jest ogólnie pozytywny i nie ma większego znaczenia, jaki dokładnie materiał wybierzemy.

Aspekty zdrowotne materiałów do budowy piwnicy

Temat “zdrowych” materiałów budowlanych szerzej poruszałem również przy okazji omawiania ścian murowanych parteru. W skrócie wniosek jest taki: Każdy materiał dopuszczony do sprzedaży w Polsce jest bezpieczny o ile go nie zjesz 😉 A w kontekście materiałów do budowy piwnicy sprawa jest stosunkowo prosta. Zwykle są to materiały na bazie betonu, więc nie zawierają substancji lotnych i nie ma obawy o wdychanie szkodliwych oparów. Promieniotwórczość materiałów również musi być na odpowiednio niskim poziomie, aby materiał mógł być dopuszczony do sprzedaży. Poza tym piwnica z definicji nie jest przeznaczona na stały pobyt ludzi, więc aspekty zdrowotne mają mniejsze znaczenie niż na wyższych piętrach. Jednym słowem: każdy materiał legalnie sprzedawany w Polsce, a szczególnie od uznanego producenta, będzie wystarczająco zdrowy i bezpieczny.

Podsumowując przegląd podstawowych funkcji, jakie pełnią ściany piwnicy, można zauważyć, że wiele z nich nie ma praktycznego znaczenia i nie wpływa znacząco na dobór konkretnego materiału, czy technologii. Jeśli zatem nie masz specjalnych wymagań w zakresie ścian piwnicy, to możemy spokojnie przyjąć, że wybór materiału ogranicza się przede wszystkim do zapewnienia wymaganej nośności.

Długi i skomplikowany artykuł? Nie wszystko jest jasne i masz pytania? Zapytaj w komentarzu albo dołącz do Grupy wsparcia na Facebooku!

Z jakich materiałów wykonać ściany piwnicy

Ściany piwnicy można wykonać z różnych materiałów, których krótką charakterystykę przedstawiam Ci poniżej. Zanim jednak wybierzesz materiał, który najlepiej pasuje do Twojego domu muszę zaznaczyć, że ściana piwnicy jest bardzo odpowiedzialnym elementem konstrukcji i ostateczna decyzja o doborze konkretnego rozwiązania należy do projektanta.

Bloczki betonowe

Bloczki betonowe są najpopularniejszym materiałem służącym do budowy ścian fundamentowych i z powodzeniem mogą być też użyte do budowy ścian piwnicy. Przy budowie ściany piwnicy z bloczków obowiązują wszystkie zasady, które szczegółowo omówiłem w artykule [B024] Ściany fundamentowe.

Zaletą ściany z bloczków betonowych jest sama technologia budowy. Wznoszenie murów z bloczków jest stosunkowo tanie ze względu na tani materiał i dobrze znane wykonawcom. Na tym kończy się lista zalet, a zaczynają się ograniczenia. Budowa z bloczków betonowych jest czasochłonna, a uzyskanie równej ściany wymaga staranności od wykonawcy. Same bloczki wykonywane są z różną (często niską) tolerancją wymiarową, co czasem przysparza dodatkowych problemów murarzom. Ściana murowana bez zbrojenia ma niewielką wytrzymałość na zginanie spowodowane parciem gruntu, przez co może wymagać pogrubienia, a w efekcie zwiększenia ilości potrzebnego materiału i nakładu pracy.

ściana piwnicy
ściana piwnicy z bloczków betonowych

Jaka powinna być grubość ściany w piwnicy?

Powyższe pytanie często nasuwa się Inwestorom budującym dom z piwnicą i jest bezpośrednio związane z ograniczoną wytrzymałością ściany murowanej na zginanie, o której pisałem wcześniej. Dlatego spieszę wyjaśnić, że grubość musi być dobrana przez projektanta i w przypadku ścian z bloczków betonowych wynosi typowo 24cm lub 38cm. Ściany grubości 24cm często są niewystarczające, a ściany grubości 38cm znacznie zmniejszają powierzchnię pomieszczeń wewnątrz i zwiększają koszty. Dlatego przy dużym naporze gruntu bardziej opłacalne może być zastosowanie ściany zbrojonej.

Ściana monolityczna żelbetowa

W budynkach, gdzie wymagana jest wysoka wytrzymałość ścian, najlepszym rozwiązaniem jest wykonanie ściany ze zbrojonego betonu, wylewanej w szalunkach na budowie. Taka ściana musi być obowiązkowo zaprojektowana przez konstruktora, ale jednocześnie otwiera wiele nowych możliwości. Ściana taka może mieć różne grubości (zwykle od 18cm do 30cm), dowolny kształt, posiada bardzo gładką powierzchnię z obydwu stron, nie wymaga tynkowania i bardzo dobrze usztywnia budynek. Po “drugiej stronie medalu” mamy jednak znacznie koszty budowy, konieczność odpowiedniego przygotowania ławy fundamentowej (pręty startowe) oraz hydroizolacji poziomej pod samą ścianą.

Hydroizolacja żelbetowej ściany piwnicy

Przy okazji hydroizolacji ściany piwnicy, warto wspomnieć o powszechnej opinii, że w ścianie żelbetowej można zastosować beton wodoszczelny i to w całości “załatwi” sprawę hydroizolacji, co z kolei da pewną oszczędność na budowie. Oczywiście można tak zrobić jednak, moim zdaniem, nie jest to wcale dobre i skuteczne rozwiązanie. Dlaczego? Bo beton wodoszczelny nie będzie przepuszczał wody, dopóki nie pęknie. Stare budowlane przysłowie mówi:” mamy dwa rodzaje betonu: taki który pękł i taki który pęknie”. I nie ma w tym powiedzeniu ani trochę przesady, bo typowe konstrukcje żelbetowe projektowanie są w tzw. II fazie pracy przekroju, czyli z założeniem, że mogą pojawić się na nich rysy o szerokości do 0,3mm. Jest to absolutnie normalne, powszechne zjawisko i nie stanowi żadnego błędu. Można też zaprojektować ścianę żelbetową, która nie pęknie, ale zaryzykuję stwierdzenie, że zwiększy to koszty budowy co najmniej o 50%. Co więcej, przy projektowaniu ściany, która ma być całkowicie wodoszczelna trzeba uwzględnić tzw. klasę ekspozycji, czyli warunki niszczące jakie mogą działać na beton. I tu również często pojawia się “zgrzyt” pomiędzy projektem, a rzeczywistością. Według obowiązującej normy PN-EN-206 klas ekspozycji mamy aż 18 i dość dokładnie określają one sposób ochrony zbrojenia i betonu np. przy oddziaływaniu wody zawierającej chlorki. Ogólnie można powiedzieć: im bardziej agresywne środowisko, tym większa powinna być otulina i tym wyższa klasa betonu. Niestety projektanci często, bez głębszego zastanowienia nad rzeczywistymi zagrożeniami ze strony środowiska, przyjmują dość niską klasę ekspozycji (dla fundamentów i ścian fundamentowych: XC2). Właśnie dlatego uważam, że w temacie hydroizolacji piwnicy, nie można polegać tylko na betonie wodoszczelnym i znacznie lepiej zastosować dodatkową warstwę hydroizolacji poziomej i pionowej.

Pustaki szalunkowe

Pustaki szalunkowe to nic innego, jak betonowe kształtki puste w środku. Budowa ściany polega na układaniu ich jeden na drugim bez zaprawy, podobnie jak klocków LEGO. W powstałej wewnątrz pustaków wolnej przestrzeni układa się potrzebną ilość zbrojenia i całość wypełnia betonem. System budowy ścian z pustaków szalunkowych jest ogniwem pomiędzy ścianą murowaną, a ścianą monolityczną żelbetową. Z jednej strony bardzo ułatwia pracę, bo układanie pustaków “na sucho” jest szybkie i łatwe, a z drugiej strony stanowi gotowy szalunek w którym umieszczone jest zbrojenie i wylewana ściana monolityczna. Mamy tu zatem do czynienia z bardzo dobrym produktem, bez żadnych istotnych wad i żadnego “ale”. Nawet cena takiej ściany jest porównywalna ze ścianą murowaną. Jedyne, do czego można mieć zastrzeżenia, to aspekty wykonawcze. Pustaki szalunkowe są dość delikatne i łatwo uszkodzić je w trakcie transportu lub, co gorsza, w trakcie betonowania.

Ściana z pustaków szalunkowych, podobnie jak monolityczna żelbetowa, musi być zaprojektowana przez konstruktora. Mamy tu do wyboru dwie typowe grubości 25cm i 30cm, a wewnętrzna przestrzeń może być wypełniona betonem niemal dowolnej klasy i zazbrojona na różne sposoby. Dzięki temu nie powinno być żadnego problemu z uzyskaniem nośności potrzebnej dla ściany piwnicy lub ściany fundamentowej w domu jednorodzinnym.

Warto też zaznaczyć, że pustaki szalunkowe mają bardzo powtarzalne wymiary i całkiem gładką powierzchnię. Po stronie zewnętrznej stanowi to bardzo dobrą bazę pod hydroizolację, a po stronie wewnętrznej pozwala na uniknięcie tynku jeśli tylko będziesz chciał zaoszczędzić na wykończeniu ścian piwnicy.

pustaki szalunkowe
ZDJĘCIE: technobeton.pl

Ściany monolityczne, czy murowane - które rozwiązanie jest najlepsze dla piwnicy?

Chcąc podsumować, jaki materiał będzie najlepszy do budowy ścian Twojej piwnicy musimy wziąć pod uwagę zaledwie dwa ważne aspekty: nośność gotowej ściany i całkowity koszt wykonania. Mamy zatem:

1. Minimalna potrzebna wytrzymałość

Co do zasady najniższą nośność posiada ściana murowana, potem ściana z pustaków szalunkowych, a najwyższą żelbetowa. W przypadku domów jednorodzinnych zwykle da się zastosować każdy rodzaj ściany, ale ostateczną decyzję podejmuje tutaj projektant.

2. Najlepsza cena

Po odrzuceniu ścian, które nie spełniają warunku nośności, należy samodzielnie sprawdzić koszty każdego z rozwiązań. Przyjęło się, że ściana murowana z bloczków betonowych jest najtańsza, ale wcale nie musi to być prawdą. Ściana z pustaków szalunkowych, zależnie od ilości zbrojenia, może mieć podobną cenę. Ściany monolityczne żelbetowe są zwykle najdroższe, ale tu też zdarzają się wyjątki. Niektóre firmy budowlane posiadają własne szalunki ścienne, co pozwala utrzymać koszty budowy na rozsądnym poziomie. Te wszystkie czynniki w połączeniu z dużą zmiennością cen materiałów budowlanych powodują, że małą analizę ekonomiczną trzeba w każdym przypadku przeprowadzić indywidualnie.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że powyższy wywód pomoże Ci w wyborze najlepszego materiału do budowy piwnicy, ale wiem też, że możesz być ciekaw mojego zdania na ten temat. Gdybym miał jednym zdaniem podsumować jaki jest najlepszy materiał do budowy ścian piwnicy to powiedziałbym że to pustaki szalunkowe. Zapewniają dużą nośność i uniwersalność w konkurencyjnej cenie. Równie dobrze sprawdzą się przy budowie ścian fundamentowych w budynku bez piwnicy. Dlatego też chcę poświęcić im nieco więcej miejsca w tym artykule. Zapraszam do dalszej lektury.

Na co zwrócić uwagę przy budowie piwnicy?

Kanalizacja w piwnicy

Przy budowie domu podpiwniczonego, zwykle chcemy mieć w piwnicy instalację wodociągową i kanalizacyjną. Taką konieczność należy przewidzieć jeszcze przed wykonaniem ław fundamentowych, ponieważ rury kanalizacyjne muszą zostać rozprowadzone właśnie pod ławami. W tym celu, pod ławami fundamentowymi pozostawia się przepusty z rur PCV o jeden rozmiar większych niż rura kanalizacyjna. Należy tu zwrócić szczególną uwagę na zachowanie odpowiednich spadków i rozmieszczenia rur. Same rury można ułożyć później, właściwie w dowolnym momencie, przed wykonaniem wylewek w piwnicy. Poza koniecznością przeprowadzenia kanalizacji pod fundamentami, cała instalacja nie różni się od tej, którą opisałem w artykule [B031] Kanalizacja pod posadzką parteru.

Ławy fundamentowe

Posadowienie budynku na ławach fundamentowych podlega tym samym zasadom, niezależnie od tego, czy budujesz dom z piwnicą, czy bez. Jedyną różnicą jest oczywiście inny poziom posadowienia i dużo głębszy wykop. Generuje to więcej prac ziemnych i stwarza dodatkowe ryzyko obsunięcia się ścian wykopu. Dlatego należy tu zwrócić jeszcze większą uwagę na bezpieczeństwo prac w wykopie (co jest obowiązkiem kierownika budowy). Jeśli budujesz ścianę piwnicy z pustaków fundamentowych lub monolityczną żelbetową, to nie zapomnij o prętach startowych. Więcej informacji pomocnych przy budowie fundamentów znajdziesz w artykułach: [B021] Wykopy pod ławy fundamentowe, [B022] Ławy fundamentowe.

Hydroizolacje ściany piwnicy

Zabezpieczenie podziemnej części budynku przed wnikaniem wody zawsze jest bardzo ważnym aspektem budowy, szczególnie jeśli mamy do czynienia z budynkiem podpiwniczonym. Tutaj nie ma drogi “na skróty” i możliwości zaoszczędzenia na materiałach.

W pierwszej kolejności ważne jest wykonanie szczelnej hydroizolacji poziomej. Pod ścianą murowaną bardzo dobrze sprawdzi się papa termozgrzewalna, a pod ścianami zbrojonymi, w miejscu przejścia prętów zbrojeniowych z ławy do ściany, konieczne jest zastosowanie sztywnej masy polimerowo-cementowej.

Po wybudowaniu ściany należy po zewnętrznej stronie wykonać hydroizolację pionową, zwykle z masy KMB lub elastycznej masy polimerowo-cementowej. Uważaj na emulsje asfaltowe typu “Dysperbit” bo nie zapewniają one całkowitej wodoszczelności! Nie zapomnij, że ściany piwnicy należy zaizolować przed wodą również po stronie wewnętrznej, w miejscach gdzie będą znajdowały się poniżej poziomu posadzki.

Dużo więcej informacji na temat hydroizolacji znajdziesz w artykule: [B023] Hydroizolacja fundamentów.

masa KMB
Hydroizolacja ściany piwnicy z masy bitumicznej

Ściany piwnicy z bloczków betonowych

Murowanie ścian piwnicy z bloczków betonowych nie różni się od budowy ścian fundamentowych w domu niepodpiwniczonym. Dlatego od razu zachęcam Cię do zapoznania się z trzema przydatnymi artykułami: [B024] Ściany fundamentowe; [B034] Otwory okienne i drzwiowe, nadproża, podciągi; [B035] Słupy i trzpienie żelbetowe.

Ściany piwnicy z pustaków szalunkowych

Wznoszenie ścian piwnicy (również ścian fundamentowych) z pustaków szalunkowych składa się z trzech części: układania pustaków szalunkowych, układania zbrojenia i zabetonowania ściany. Ogólna zasada mówi, że pustaki układa się “na sucho”, czyli bez zaprawy, ale mamy tutaj wyjątki. Pierwszą warstwę zawsze trzeba ułożyć na zaprawie i bardzo starannie wypoziomować. Kolejne warstwy można układać na sucho, jednak istnieje ryzyko ich przemieszczania się w trakcie betonowania. Żeby tego uniknąć można “skleić” pustaki za pomocą kleju poliuretanowego w piance. Takie szczegóły warto omówić z wykonawcą, bo każdy ma swoje doświadczenia w budowie ścian, a różne produkty od różnych producentów mogą wymagać indywidualnego traktowania.

Zbrojenie ścian z pustaków szalunkowych musi być określone przez projektanta. Samo układanie zbrojenia jest bardzo proste. Pręty poziome umieszcza się w specjalnie do tego przygotowanych szczelinach w pustakach. Pręty pionowe, np. zbrojenie trzpieni wykonuje się dokładnie tak samo, jak opisałem w artykule [B035] Słupy i trzpienie żelbetowe.
Betonowanie trzeba wykonać, gdy wysokość muru osiągnie 3-4 warstwy pustaków (sprawdź wytyczne producenta!). Wyższe ściany są bardzo narażone na rozsadzenie dolnych pustaków pod naporem płynnej mieszanki betonowej. Klasa betonu również musi zostać określona przez projektanta.

Drenaż w domu z piwnicą

Ważnym tematem, pojawiającym się przy budowie domu z piwnicą jest kwestia drenażu. Czy jest potrzebny, czy to zbędny wydatek? O ile w przypadku domu bez piwnicy, brak drenażu i ewentualne zalanie ścian fundamentowych wodą jeszcze nie oznaczało katastrofy, to w przypadku domów podpiwniczonych sprawa jest nieco trudniejsza. Tu również i w pierwszej kolejności polegamy na dobrze wykonanej i szczelnej hydroizolacji, ale konsekwencje nieszczelności są znacznie poważniejsze. Dlatego, przy budowie piwnicy zalecam zrobienie drenażu niezależnie od rodzaju gruntu i poziomu wody gruntowej. Moim zdaniem drenaż jest absolutnie obowiązkowy przy posadowieniu domu w gruntach spoistych, niezależnie od poziomu wody gruntowej. Jak należy wykonać drenaż dowiesz się z artykułu [B029] System drenarski.

Ocieplenie ścian piwnicy

Ściany piwnicy powinny być ocieplone na całej swojej wysokości. Zgodnie z tym, co pisałem kilka akapitów wcześniej, poprawia to termoizolacyjność budynku i zapobiega kondensacji wody na ścianach. Grubość i współczynnik przewodzenia ciepła λ (lambda) styropianu/styroduru powinien określić projektant. Wszystko co Ty powinieneś wiedzieć o ocieplaniu i zasypywaniu podziemnych ścian budynku znajdziesz w artykułach: [B025] Ocieplenie fundamentów; [B030] Zasypywanie fundamentów.

ocieplenie ścian piwnicy
Ocieplenie ściany piwnicy styropianem EPS

Czym wykończyć ściany w piwnicy?

Wyprzedzając nieco bieg wydarzeń, już na etapie budowy SSO warto zadać sobie pytanie w jaki sposób chcesz wykończyć ściany piwnicy? W skrócie mógłbym Ci odpowiedzieć: dowolnie, bo mamy tutaj sporo możliwości i wszystko zależy od Twoich oczekiwań. Jednak żeby ułatwić Ci wybór, podam kilka przykładów:

  • Ściany z bloczków betonowych można pozostawić bez tynkowania lub otynkować, zależnie od efektu jaki chcesz osiągnąć. Trzeba mieć jednak na uwadze, że bloczki betonowe potrafią mieć różne wymiary, a przez to mur nie będzie idealnie gładki. Trzeba wtedy zdecydować, czy równać mur do płaszczyzny wewnątrz czy do zewnątrz. Wyrównanie wewnętrznej powierzchni to estetyczny efekt wewnętrzny, ale utrudnienie dla wykonawcy hydroizolacji i ocieplenia. Wyrównanie strony zewnętrznej może natomiast wymusić tynkowanie strony wewnętrznej;
  • Pustaki szalunkowe mają znacznie lepszą dokładność wykonania niż bloczki betonowe i nie ma tego problemu, że jedna strona będzie gładsza od drugiej. Moim zdaniem taka ściana tylko po pomalowaniu bardzo dobrze sprawdzi się w pomieszczeniach technicznych, magazynkach, garażach, itp. Opcjonalnie można ją dodatkowo wygładzić za pomocą tarczy do szlifowania betonu;
  • Ściany monolityczne żelbetowe wylewane w systemowych szalunkach są z natury bardzo równe i gładkie. Dzięki temu nie wymagają tynkowania, a najwyżej szpachlowania połączeń, ubytków, itp. Nieco gorzej ściana może wyglądać jeśli szaluje ją nie doświadczony wykonawca z szalunków drewnianych. Wtedy może być konieczne tynkowanie ze względu na duże nierówności co stanowi dodatkowy koszt. Dlatego przy ścianach monolitycznych opłaca się postawić na doświadczonego wykonawcę i dobre szalunki.

Jaka powinna być dokładność wykonania ścian piwnicy?

Dopuszczalne odchyłki dla ścian murowanych opisane są dokładnie w publikacji: Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych, część A3: Konstrukcje murowe wydawnictwa Instytutu Techniki Budowlanej. Wielkości tam podane są, moim zdaniem, dość duże i warto umówić się z wykonawcą na lepszą dokładność. Wszystko, co powinieneś wiedzieć na ten temat przeczytasz pod koniec artykułu [B024] Ściany fundamentowe.

Lista materiałów potrzebnych do budowy ścian piwnicy

W przypadku ściany z bloczków betonowych:

  • Materiały hydroizolacji poziomej: papa i opcjonalnie sztywna masa polimerowo-cementowa;
  • Bloczki betonowe o wytrzymałości i wymiarach zgodnych z projektem. Przykładowo: zużycie bloczków o wymiarach 38x24x12cm, przy budowie muru o grubości 25cm wynosi około 21szt/m2;
  • Gotowa zaprawa murarska cementowa o wytrzymałości (marce) zgodnej z projektem. Szacunkowe zużycie przy murowaniu ściany z bloczków betonowych o grubości 25cm wynosi 60kg/m2. Tańszą alternatywą dla zaprawy murarskiej będzie samodzielne wykonanie jej na budowie;
  • Zaprawa murarska cementowa wykonana na budowie – składa się z cementu, piasku, wody i plastyfikatorów. Zużycie suchej mieszanki na 1m2 muru będzie takie samo jak w przypadku zaprawy gotowej, czyli około 60kg/m2. W skład tego wchodzi (zależnie od marki zaprawy, tutaj przyjęto M12): 12kg cementu, 48kg piasku oraz dodatkowo około 7l wody.

W przypadku ściany z pustaków szalunkowych:

  • Materiały hydroizolacji poziomej: papa i sztywna masa polimerowo-cementowa;
  • Zaprawa murarska do ustawienia pierwszej warstwy pustaków;
  • Pustaki szalunkowe o grubości zgodnej z projektem. Typowe zużycie to 10szt/m2;
  • Pianka montażowa do ustabilizowania pustaków na czas montażu;
  • Pręty zbrojeniowe gładkie i żebrowane o wytrzymałości i średnicach zgodnych z projektem, drut wiązałkowy;
  • Beton z wytwórni o wytrzymałości zgodnej z projektem (opcjonalnie piasek, cement i woda dla betonu wykonywanego na budowie);
  • Opcjonalnie, w przypadku gdy będą potrzebne szalunki i zapewnia je Inwestor: deski lub sklejka szalunkowa, przypory, gwoździe, wkręty, kołki montażowe.

Do wykonania nadproży:

  • Nadproża prefabrykowane typu L19 lub ceramiczne;
  • Opcjonalnie cegły do podmurówki;
  • Zaprawa murarska w workach, lub wykonywana na budowie z cementu, piasku, wody i wapna;
  • Pręty zbrojeniowe gładkie i żebrowane, drut wiązałkowy;
  • Beton z wytwórni, lub beton wykonywany na budowie (cement, piasek, woda);
  • Opcjonalnie do wykonania szalunków potrzebne są: deski lub sklejka szalunkowa, stemple, gwoździe, wkręty, kołki montażowe, pianka montażowa.

Myślisz, że podane tu informacje mogą się jeszcze komuś przydać? Udostępnij je!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Kontrola wykonania ścian z pustaków szalunkowych

ZDJĘCIE: zdrojewscy.pl

Ściany piwnicy muruje się zawsze po zakończeniu budowy fundamentów. To dobry moment, aby ponownie upewnić się, że wszystkie pręty startowe do ściany lub trzpienia żelbetowego znajdują się na swoich miejscach. Pamiętaj, że pręty startowe potrzebne na etapie budowy ściany piwnicy mogą być widoczne tylko na rysunku piwnic, ale nie widoczne na rysunku fundamentów. Dokumentację techniczną zawsze należy rozpatrywać jako całość Jeśli wszystkie poprzednie prace zostały zakończone z sukcesem, to podczas budowy ścian piwnicy z pustaków szalunkowych należy sprawdzić:

  1. Hydroizolacja pozioma – sprawdź, czy wszystkie miejsca gdzie ze ściany fundamentowej wychodzi zbrojenie (np. miejsca słupów, schodów itp.) zostały zaizolowane sztywną masą polimerowo-cementową. Pozostałe miejsca, pod ścianą bez zbrojenia, mogą zostać zagruntowane i zaizolowane warstwą papy. Sprawdź, czy wykonawca użył właściwego rodzaju papy i czy została ona solidnie zgrzana do podłoża i na zakładach. Pamiętaj, że zarówno papa jak i masa polimerowo-cementowa musi wystawać około 10-15cm poza obrys ściany do wnętrza i na zewnątrz.
  2. Pustaki szalunkowe – upewnij się, że materiał, który dotarł na budowę jest zgodny z projektem. Szczególnie ważna jest tu wytrzymałość i grubość pustaka. Sprawdź również, czy pustaki, które dotarły na budowę są w dobrym stanie. Do budowy nie można używać pustaków popękanych bo grozi to ich rozerwaniem w trakcie betonowania.
  3. Dokładność pierwszej warstwy muru – to bardzo ważny moment kontroli budowy. Pierwsza warstwa ustawiana jest na fundamencie na tradycyjnej zaprawie. Umożliwia to dokładne wypoziomowanie pustaków, a im dokładniej będzie wykonana pierwsza warstwa, tym lepiej. Obowiązkowo należy tu sprawdzić:
    • położenie ściany piwnicy na ścianie fundamentowej – zazwyczaj (zgodnie z projektem) ściana piwnicy jest ustawiona dokładnie na środku ławy fundamentowej. Prostoliniowość ściany łatwo sprawdzisz za pomocą naciągniętego na krawędzi sznurka. Dokładności jakie powinien uzyskać wykonawca znajdziesz pod koniec artykułu [B024] Ściany fundamentowe;
    • odległości osiowe lub wymiary wewnętrzne pomieszczeń pomiędzy ścianami nośnymi;
    • zachowanie kątów pomiędzy przylegającymi ścianami – w pomieszczeniach o kształcie prostokąta lub kwadratu warto sprawdzić przekątne. Kąty można też sprawdzać dużym kątownikiem murarskim o jednym boku długości co najmniej 1m. Odchyłka od kąta prostego nie powinna być większa niż 3mm na końcu ramienia kątownika. To dość rygorystyczne podejście ma szczególne znaczenie w kuchniach, łazienkach i wszelkich pomieszczeniach gdzie będzie później stawiana jakaś zabudowa lub meble na narożniku (w piwnicy zwykle nie ma kuchni, ale znajdzie się ona piętro wyżej w obrębie tych samych ścian nośnych).
  4. Murowanie ściany zawsze rozpoczyna się od narożników – dokładne ustawienie pustaków w narożach znacznie ułatwia dalsze prace. Dzięki temu w następnej kolejności można rozciągnąć pomiędzy narożnikami sznurek i wzdłuż prostej ustawiać kolejne pustaki „od sznurka”. W przypadku samych narożników sprawdź za pomocą poziomicy ich pionowość i położenie zgodnie z powyższym punktem.
  5. Pionowość ścian pomiędzy narożnikami – idealnie pionowe narożniki nie dają całkowitej gwarancji na proste ściany. Im dłuższa ściana między narożnikami, czyli im dłuższy sznurek, tym trudniej utrzymać go w linii prostej. Długie i wysokie ściany należy zatem kontrolować szczególnie na środku długości, gdzie błąd zwykle jest największy.
  6. Wiązanie murarskie – pomimo tego, że pustaki szalunkowe nie są murowane w sposób tradycyjny, to należy zachować odpowiednie przesunięcia pionowych spoin na każdej warstwie pustaków. Zwykłe przesunięcie to wynosi pół długości pustaka.
  7. Etapowanie budowy ścian – mur z pustaków szalunkowych należy wznieść na wysokość 3-4 warstw (zależnie od wytycznych producenta), zazbroić i zabetonować. Betonowanie wyższej ściany w jednym etapie może spowodować rozerwanie dolnych pustaków pod naporem płynnej mieszanki betonowej;
  8. Sprawdzenie zbrojenia i betonowania – dokładne wytyczne znajdziesz w artykule [B035] Słupy i trzpienie żelbetowe. W szczególności są to:
    • klasa stali zbrojeniowej;
    • średnica i ilości prętów zbrojeniowych;
    • kształt i rozmieszczenie zbrojenia;
    • czystości zbrojenia i szalunków;
    • klasa (wytrzymałość), konsystencja i uziarnienie betonu (maksymalny
    • wymiar ziaren to 10mm);
    • kontrola przebiegu betonowania (temperatura otoczenia, zagęszczanie);
    • pielęgnacja betonu.

Buduj praktycznie

Najniższa cena

Sumaryczny koszt wykonania ścian piwnicy zależy od wielu czynników i wskazanie najtańszego rozwiązania bez dokładnej wyceny jest nie możliwe. Znasz już dobrze dwie popularne metody budowy, wiesz jakie materiały są potrzebne, więc bez problemu powinieneś samodzielnie dokonać analizy kosztów.

Najwyższa jakość

Na różnych etapach budowy SSO jakość zależy przede wszystkim od dokładności wykonawcy. Im więcej czasu poświęcisz na sprawdzenie wszystkich prac, tym lepszy efekt osiągniesz.

Najkrótszy czas

Budowa ścian piwnicy w każdej technologii jest czasochłonna i wymaga sporego nakładu pracy. Niewielkie skrócenie czasu możesz osiągnąć jeśli wykonawca będzie pracował w znanej sobie technologii. Jeśli potrzebujesz radykalnie skrócić czas budowy, to jedyną możliwością jest skorzystanie ze ścian prefabrykowanych.

Budowa piwnicy zwykle nie jest trudna (chyba, że mamy wysoki poziom wód gruntowych), ale stanowi istotny koszt w budowie całego domu. Z drugiej strony niesie za sobą wiele zalet. A jakie jest Twoje zdanie: wolisz dom z piwnicą, czy bez?

Powodzenia w budowaniu!

budowa w praktyce

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Witaj Inwestorze!

Na budowach i w projektach ciągle widzę te same, powtarzające się błędy. Ty nie musisz ich popełniać. Przecież możesz zapisać się na newsletter i pobrać darmowy ebook!

Oprócz niego dostaniesz 10 innych przydatnych plików i przypomnienia o nowych artykułach!



Zapisując się wyrażasz jednocześnie zgodę na otrzymywanie newslettera.